Chris NederhorstRond 2015 veranderde er behoorlijk veel in de matrassenwereld.
Nieuwe internetmerken verschenen in korte tijd met een opvallend eenvoudig verhaal: één matras, online bestellen, thuisbezorgd in een doos en vaak weken of maanden uitproberen.
Ik vond dat destijds eerlijk gezegd best interessant.
Niet omdat er technisch ineens een totaal nieuw soort matras was uitgevonden, maar omdat de manier waarop matrassen werden verkocht veranderde. De beddenbranche was jarenlang tamelijk traditioneel geweest en deze bedrijven lieten zien dat het ook eenvoudiger kon.
Daar hebben ze de markt absoluut mee wakker geschud.
Maar één onderdeel van dat verhaal heb ik als matrassenmaker altijd moeilijk gevonden:
het idee dat één matras in één stevigheid voor vrijwel iedereen geschikt zou zijn.
Na 28 jaar matrassen maken ben ik daar nog steeds niet van overtuigd.
Het slimme van het bed-in-a-boxconcept
Laat ik beginnen met wat er goed aan is.
Een matras online bestellen en thuis laten bezorgen is gemakkelijk. Geen grote winkel, geen ingewikkelde collectie en vaak een duidelijke proefperiode.
Ook de communicatie is meestal eenvoudig.
Geen twintig matrassen waar een consument uit moet kiezen, maar één of enkele modellen.
Ik begrijp heel goed waarom dat aanslaat.
Wie online tien verschillende soorten koudschuim, pocketveren, latex en traagschuim tegenkomt, kan uiteindelijk het gevoel krijgen helemaal niets meer te weten.
Dan klinkt één matras dat voor bijna iedereen geschikt zou zijn ineens heerlijk overzichtelijk.
Maar commercieel eenvoudig en ergonomisch ideaal zijn twee verschillende dingen.
Waarom één stevigheid mij blijft verbazen
Mensen verschillen enorm.
Neem alleen lichaamsgewicht.
Iemand van 55 kilo drukt een matras heel anders in dan iemand van 110 kilo. Hetzelfde schuim dat bij een lichte persoon nauwelijks meegeeft, kan bij een zwaardere slaper veel verder worden belast.
Maar gewicht is nog maar het begin.
Ook lichaamsbouw speelt mee.
Een zijslaper met brede schouders heeft ruimte nodig bij de schouder. Iemand met brede heupen belast een matras weer anders. Een rugslaper stelt andere eisen dan iemand die vrijwel uitsluitend op zijn zij ligt.
En dan hebben we persoonlijke voorkeur nog niet eens gehad.
De één wil een stevig gevoel en de ander slaapt het liefst wat zachter.
Daarom vind ik one size fits all bij matrassen altijd een vreemd uitgangspunt.
We kopen tenslotte ook geen schoenen in één maat omdat de fabrikant heeft berekend dat die maat gemiddeld het beste uitkomt.
Betekent dit dat een universeel matras slecht is?
Nee.
Dat zou net zo gemakkelijk zijn als beweren dat één matras voor iedereen perfect is.
Een goed ontworpen matras in één stevigheid kan voor een grote groep mensen prima werken.
Schuimen kunnen progressief reageren, verschillende lagen kunnen elkaar aanvullen en een fabrikant kan bewust kiezen voor een middenweg die veel mensen prettig vinden.
Maar er zit verschil tussen:
“Dit matras werkt voor veel mensen”
en:
“Dit is het beste matras voor iedereen.”
Dat laatste geloof ik niet.
Daarvoor heb ik simpelweg te veel verschillende mensen op matrassen zien liggen.
Wat ik in de showroom heb geleerd
Misschien is dat ook waarom ik hier anders naar kijk dan iemand die alleen vanuit marketing of verkoop naar matrassen kijkt.
Ik maak inmiddels 28 jaar matrassen en heb daarnaast heel veel mensen zien proefliggen.
Soms denk je vooraf bijna zeker te weten welke stevigheid iemand zal kiezen.
En dan gebeurt precies het tegenovergestelde.
Een relatief lichte klant kiest verrassend stevig. Een forse klant blijkt juist veel drukgevoeliger en kiest zachter dan verwacht.
Dat maakt het vak ook leuk.
Een mens is geen tabelletje.
Je kunt gewicht, lengte en slaaphouding gebruiken om een richting te bepalen, maar uiteindelijk moet iemand zelf voelen wat prettig ligt.
Juist daarom zou ik voorzichtig zijn met de gedachte dat iedereen automatisch bij één standaardmatras uitkomt.
Een matras in een doos is technisch niet per definitie minder goed
Ook hierover wil ik genuanceerder zijn dan ik jaren geleden misschien was.
Om een matras compact in een doos te krijgen, wordt het meestal vacuüm verpakt en opgerold.
Daarbij wordt het schuim tijdelijk sterk samengedrukt.
Dat klinkt nogal heftig, maar kwalitatief goede schuimen kunnen dit doorgaans verdragen wanneer het productie- en verpakkingsproces goed is uitgevoerd.
Ik zou dus niet meer zeggen dat oprollen een matras automatisch beschadigt.
Waar ik wél op zou letten, is hoe lang een matras gecomprimeerd opgeslagen blijft en welke schuimkwaliteit wordt gebruikt.
Goedkoop schuim met weinig veerkracht heeft andere eigenschappen dan een hoogwaardig koud- of traagschuim.
En dat verschil ziet u helaas niet aan de doos.
Daar zit voor mij de kern: kwaliteit ziet u niet altijd
Dit is iets waar ik na al die jaren nog steeds enthousiast én kritisch over kan worden.
Twee stukken schuim kunnen er bijna identiek uitzien.
Zelfde kleur. Zelfde dikte. Zelfde soort materiaal volgens de verkooptekst.
En toch kan het ene schuim technisch veel beter zijn dan het andere.
Dichtheid, celstructuur, veerkracht, treksterkte en duurzaamheid kunnen behoorlijk verschillen.
Als consument is dat lastig.
Een mooie website kan fantastisch uitleggen hoeveel lagen een matras heeft, maar zes lagen vertellen mij op zichzelf nog helemaal niets.
Ik heb liever drie uitstekende materialen die logisch samenwerken dan acht lagen die vooral een indrukwekkend doorsnedetekeningetje opleveren.
Misschien klinkt dat ouderwets.
Maar na 28 jaar matrassen maken ben ik juist steeds meer van eenvoudige, goede materialen gaan houden.
Meer lagen is niet automatisch beter
Dat is ook iets wat in online marketing gemakkelijk ontstaat.
Een matras krijgt bijvoorbeeld:
- een verkoelende comfortlaag;
- een adaptieve drukverdelingslaag;
- een dynamische ondersteuningslaag;
- een stabiliserende kern;
- een ergonomische basislaag.
Dat klinkt prachtig.
Maar soms zijn het uiteindelijk gewoon verschillende schuimplaten.
Daar is niets mis mee.
Schuim is een fantastisch materiaal als het goed wordt toegepast.
Alleen vind ik dat we het als consument niet ingewikkelder moeten maken dan het is.
De vraag is niet hoeveel namen de lagen hebben.
De vraag is: wat doen ze wanneer u erop ligt?
Ook latex is niet automatisch goed of slecht
In mijn oude teksten was ik soms vrij stellig over latex.
Daar kijk ik inmiddels genuanceerder naar.
Latex kan soepel, veerkrachtig en drukverdelend zijn en er bestaan kwalitatief uitstekende latexmatrassen.
Sommige mensen ervaren latex wel als warmer dan bijvoorbeeld open koudschuim. Maar dat wordt ook bepaald door de perforatie, laagdikte, matrastijk, bedbodem en totale constructie.
Hetzelfde geldt voor traagschuim.
Het ene traagschuimmatras kan warm en omsluitend aanvoelen, terwijl een andere constructie duidelijk beter ventileert.
Alleen naar de naam van het materiaal kijken is dus onvoldoende.
Online verkoop heeft ook iets goeds gebracht: proefslapen
Dit vind ik misschien wel één van de belangrijkste positieve veranderingen die internetmerken hebben veroorzaakt.
Thuis proefslapen is veel normaler geworden.
En daar ben ik blij mee.
Een kwartier proefliggen in een winkel vertelt veel minder dan een aantal volledige nachten.
In een showroom kunt u beoordelen of een matras direct prettig voelt. Maar u weet nog niet of u na vijf uur wakker wordt met druk op uw schouder, of u het te warm krijgt of hoe gemakkelijk u erop draait wanneer u half slaapt.
Dat ontdekt u pas thuis.
De online merken hebben de traditionele matrassenbranche op dat punt echt uitgedaagd.
Daar mag best erkenning voor zijn.
Lees de proefvoorwaarden wel goed
Niet iedere proefperiode is hetzelfde.
Vraag daarom altijd:
Krijgt u werkelijk uw geld terug als het matras niet bevalt?
Zijn er retourkosten?
Moet u eerst omruilen?
Hoe lang moet of mag u het matras proberen?
En wat gebeurt er met matrassen die terugkomen?
Ik vind dat laatste zelf belangrijk.
Een consument die voor een nieuw matras betaalt, mag wat mij betreft ook verwachten dat hij een nieuw matras ontvangt.
Transparantie daarover hoort gewoon bij goede dienstverlening.
Waarom hebben online merken vaak weinig hardheden?
Daar is ook een praktische verklaring voor.
Hoe meer varianten een fabrikant aanbiedt, hoe ingewikkelder voorraad en logistiek worden.
Stel dat één matras verkrijgbaar is in vijf maten en vier hardheden. Dan heb je al twintig varianten.
Voeg daar verschillende lengtes aan toe en het aantal loopt snel verder op.
Een bedrijf dat razendsnel uit voorraad wil leveren heeft dus een duidelijke reden om het assortiment beperkt te houden.
Daar is commercieel niets vreemds aan.
Maar logistieke eenvoud moet niet worden verward met bewijs dat verschillende lichamen geen verschillende matrassen nodig hebben.
Dat zijn twee verschillende zaken.
Direct verkopen betekent ook niet automatisch goedkoper
Een andere veelgehoorde boodschap was jarenlang dat online merken veel goedkoper konden zijn omdat de beddenwinkel werd overgeslagen.
Ook dat klinkt logisch.
Een winkel kost geld.
Maar online marketing kost óók geld.
Google-advertenties, influencers, televisiecampagnes, retourmatrassen, gratis transport en lange proefperiodes moeten uiteindelijk allemaal worden betaald.
Een online matras is dus niet automatisch goedkoop omdat er geen fysieke winkel tussen zit.
Net zoals een matras uit een winkel niet automatisch duur is omdat er een showroom bij hoort.
Kijk liever naar wat u daadwerkelijk krijgt voor uw geld.
Wat zou ik zelf willen weten?
Als ik tegenwoordig een onbekend matras online zou kopen, zou ik vooral een paar eenvoudige vragen stellen.
Welke materialen worden gebruikt?
Welke kwaliteit schuim zit erin?
Is er keuze in stevigheid?
Hoe wordt rekening gehouden met lichaamsgewicht en lichaamsbouw?
Is de tijk afritsbaar en waarvan is hij gemaakt?
Welke chemische behandelingen zijn eventueel toegepast?
Hoe lang mag ik thuis proefslapen?
En wat gebeurt er als het niet bij mij past?
Als een aanbieder daar duidelijk en zonder marketingtaal antwoord op kan geven, zegt dat mij meer dan de mooiste reclamecampagne.
Marketing is niet het probleem
Daar wil ik ook eerlijk over zijn.
Iedere fabrikant doet aan marketing.
Ook een kleine matrassenmaker moet uitleggen waarom hij denkt dat zijn product goed is.
Daar is niets mis mee.
Het wordt pas lastig wanneer marketing een technische werkelijkheid gaat vervangen.
Een beroemdheid die op een matras slaapt, zegt bijvoorbeeld helemaal niets over de vraag of dat matras bij uw schouders, gewicht en slaaphouding past.
Een gelikte website zegt niets over schuimdichtheid.
En tienduizend positieve reviews maken uw lichaam niet hetzelfde als dat van tienduizend andere mensen.
Uiteindelijk blijft een matras een persoonlijk product.
Wat ik de internetmerken wél nageef
Ze hebben de matrassenmarkt eenvoudiger gemaakt.
Ze hebben thuis proefslapen groot gemaakt.
Ze hebben traditionele winkels gedwongen beter na te denken over service, transparantie en retourmogelijkheden.
En ze hebben laten zien dat een matras niet per se in een enorme showroom met tientallen modellen verkocht hoeft te worden.
Dat zijn echte verbeteringen.
Alleen ben ik na 28 jaar matrassen maken nog steeds niet overtuigd geraakt van het idee dat we daarom ook allemaal op hetzelfde matras zouden moeten slapen.
Integendeel.
Hoe meer mensen ik in de loop der jaren heb gesproken, hoe sterker ik het gevoel heb gekregen dat juist de verschillen tussen mensen belangrijk zijn.
Eén goed matras kan veel mensen passen. Niet iedereen.
Dat is uiteindelijk mijn conclusie.
Een goed ontworpen bed-in-a-boxmatras kan een prima matras zijn.
Een internetmerk kan uitstekende materialen gebruiken.
Een matras in één stevigheid kan voor heel veel mensen comfortabel zijn.
Maar ik zou wantrouwig worden zodra iemand mij vertelt dat één matras voor iedereen het beste is.
Niet omdat ik tegen internetmatrassen ben.
Maar omdat ik vóór maatwerk in de ruimste betekenis van het woord ben: een matras moet passen bij het lichaam en de voorkeur van degene die erop slaapt.
Misschien is dat na 28 jaar matrassen maken wel het belangrijkste wat ik geleerd heb.
Hoe meer ik over matrassen weet, hoe minder ik geloof in één simpel antwoord voor iedereen.
En eerlijk gezegd maakt juist dát dit vak na al die jaren nog steeds interessant.