Chris NederhorstEen nieuw matras kiezen zou eigenlijk niet zo moeilijk moeten zijn.
Toch?
U gaat naar een winkel of kijkt op internet, kiest een goed matras en de komende tien jaar is het geregeld.
Was het maar zo eenvoudig.
Wie zich tegenwoordig in matrassen verdiept, komt terecht in een wereld van koudschuim, traagschuim, latex, pocketveren, comfortzones, dichtheden, verkoelende lagen, ergonomische systemen en matrassen die volgens de fabrikant geschikt zijn voor vrijwel iedereen.
Ik maak inmiddels 28 jaar matrassen en zit 38 jaar in het beddenvak.
Je zou dus denken dat ik na al die jaren een eenvoudige formule heb waarmee ik kan zeggen welk matras iemand moet kopen.
Die heb ik niet.
Sterker nog: hoe langer ik dit vak doe, hoe voorzichtiger ik ben geworden met mensen die zeggen dat ze precies weten welk matras voor u het beste is zonder u ooit gezien of gesproken te hebben.
Een mens is daarvoor veel te persoonlijk.
Het beste matras bestaat niet
Dit is misschien meteen het belangrijkste wat ik u kan meegeven.
Er bestaat geen matras dat voor iedereen het beste is.
Een matras dat voor iemand van 60 kilo fantastisch ligt, kan voor iemand van 105 kilo totaal anders reageren. Een zijslaper met brede schouders heeft andere behoeften dan een rugslaper. Iemand die snel transpireert kijkt anders naar een matras dan iemand die het 's nachts altijd koud heeft.
En dan hebben we persoonlijke voorkeur nog niet eens gehad.
Sommige mensen vinden het heerlijk om wat dieper in een matras te liggen. Een ander wil juist boven op het matras liggen en veel veerkracht voelen.
Geen van beide is automatisch goed of fout.
Het moet bij u passen.
Daarom geloof ik ook niet in het one-size-fits-allmatras waarbij één vaste stevigheid voor vrijwel iedereen de juiste zou zijn.
Daarvoor verschillen lichamen simpelweg te veel.
Begin niet bij het merk, maar bij uzelf
Veel mensen beginnen hun zoektocht precies andersom.
Ze bekijken eerst matrassen en proberen vervolgens te bepalen welk model het beste is.
Ik zou beginnen bij degene die erop moet slapen.
Hoe lang bent u?
Hoeveel weegt u?
Bent u breed of juist smal gebouwd?
Slaapt u voornamelijk op uw zij, rug of buik?
Heeft u gevoelige schouders of heupen?
Krijgt u het snel warm?
Heeft u lichamelijke klachten?
En minstens zo belangrijk: hoe ligt u graag?
Dat klinkt allemaal behoorlijk logisch.
Toch zie ik dat bij de verkoop van matrassen soms meer aandacht uitgaat naar de eigenschappen van het product dan naar de eigenschappen van de mens die erop moet liggen.
Dat heb ik nooit goed begrepen.
Gewicht is belangrijk, maar zegt niet alles
Uw lichaamsgewicht is een goed vertrekpunt voor de stevigheid van een matras.
Een zwaarder lichaam belast hetzelfde materiaal verder dan een licht lichaam.
Maar alleen naar gewicht kijken werkt niet.
Neem twee mensen van 90 kilo.
De één is 1,60 meter en de ander 1,95 meter.
Het gewicht is hetzelfde, maar de verdeling ervan over het matras totaal niet.
Ook lichaamsbouw speelt mee.
Iemand met brede schouders en een relatief smalle taille heeft bij zijligging vaak behoorlijk wat ruimte nodig voor de schouder. Is het matras daar te stevig, dan kan er veel druk ontstaan.
Daarom gebruik ik lengte en gewicht graag als richtingaanwijzer.
Niet als eindantwoord.
Soft, Medium en Firm zeggen minder dan u denkt
Dit zorgt regelmatig voor verwarring.
Er bestaat geen universele norm voor wat een Soft, Medium of Firm matras precies is.
Een Medium van fabrikant A kan ongeveer aanvoelen als een Firm van fabrikant B.
Zelfs binnen één merk kunnen verschillende materialen anders aanvoelen terwijl ze dezelfde stevigheidsaanduiding hebben.
Staar u dus niet blind op het etiket.
Als uw huidige Medium heerlijk ligt, betekent dat niet automatisch dat uw volgende matras ook Medium moet zijn.
Voelen blijft belangrijk.
Harder is niet automatisch beter
Dit misverstand kom ik na al die jaren nog steeds tegen.
Een stevig matras zou beter ondersteunen.
Maar stevigheid en ondersteuning zijn niet hetzelfde.
Een goed matras moet voldoende draagkracht hebben om het lichaam te ondersteunen, maar tegelijkertijd ruimte geven aan uitstekende lichaamsdelen zoals schouders en heupen.
Een matras kan dus relatief comfortabel en soepel aanvoelen en toch uitstekend ondersteunen.
Andersom kan een keihard matras zoveel druk veroorzaken dat iemand helemaal niet ontspannen ligt.
Ik zoek daarom liever naar ondersteuning zonder onnodige druk.
Dat is iets heel anders dan simpelweg hard of zacht.
Uw slaaphouding doet ertoe
Een zijslaper heeft andere eisen dan een rugslaper.
Bij zijligging moeten vooral schouder en heup voldoende ruimte krijgen. Tegelijkertijd moet de taille ondersteund blijven.
Bij rugligging moet het bekken niet ongecontroleerd wegzakken en moet het matras aansluiten bij de natuurlijke vorm van de rug.
Buikslapen is weer anders. Wanneer het bekken te ver wegzakt, kan de onderrug in een onprettige positie komen.
Maar ook hier wil ik geen perfecte houding voorschrijven.
Mensen draaien tijdens hun slaap.
Dat is normaal.
Een goed matras moet daarom niet alleen prettig liggen, maar bewegen ook gemakkelijk maken.
Koudschuim: een materiaal waar ik nog steeds graag mee werk
Na 28 jaar matrassen maken ben ik nog steeds een groot liefhebber van kwalitatief goed koudschuim.
Vooral vanwege de combinatie van veerkracht, ondersteuning en de mogelijkheid om een relatief open structuur te maken.
Maar ook bij koudschuim bestaan grote kwaliteitsverschillen.
Het woord koudschuim alleen vertelt mij niet genoeg.
Dichtheid, celstructuur, veerkracht, hardheid en de kwaliteit van de gebruikte grondstoffen spelen allemaal mee.
Twee stukken koudschuim kunnen er voor een consument vrijwel hetzelfde uitzien en technisch toch behoorlijk verschillen.
Dat vind ik misschien wel één van de lastigste dingen aan matrassen kopen.
Een groot deel van de kwaliteit zit aan de binnenkant.
Traagschuim: bijzonder goed in druk verdelen
Traagschuim heeft weer andere eigenschappen.
Het materiaal vormt zich geleidelijk naar het lichaam en kan daardoor de belasting over een groter oppervlak verdelen.
Voor mensen die gevoelig zijn voor druk kan dat bijzonder prettig zijn.
Ik heb in de afgelopen 28 jaar honderden mensen met reuma, artrose, fibromyalgie en andere pijn- en drukklachten meegemaakt bij wie goed toegepast traagschuim veel comfort bracht.
Dat maakt traagschuim voor mij nog steeds een bijzonder materiaal.
Maar ook hier bestaat geen wondermatras.
Een te dikke of te zachte traagschuimlaag kan bewegen moeilijker maken. Sommige mensen vinden het omsluitende gevoel niet prettig en anderen krijgen het sneller warm.
Dus ook bij mijn favoriete materialen blijft de vraag:
past het bij de persoon die erop gaat slapen?
Latex: veerkrachtig en comfortabel
Latex is een soepel en veerkrachtig materiaal dat heel comfortabel kan zijn.
Ik was daar vroeger stelliger over dan tegenwoordig.
Ik schreef bijvoorbeeld dat latexmatrassen per definitie warm zijn en slecht ventileren.
Dat vind ik nu te eenvoudig.
Het hangt af van het soort latex, de perforaties, de dikte, de tijk, de onderliggende constructie en de bedbodem.
Een goed opgebouwd latexmatras kan een uitstekend matras zijn.
Dat is ook iets wat 38 jaar in een vak met je doet.
Je leert niet alleen nieuwe dingen.
Je durft oude overtuigingen ook bij te stellen.
Pocketveren: ook hier is kwaliteit bepalend
Een pocketveringmatras bestaat uit afzonderlijk verpakte veren die onafhankelijk van elkaar kunnen reageren.
Dat kan een open en goed ventilerende constructie opleveren.
Ook pocketveren kunnen prima ondersteunen.
Maar alleen het aantal veren zegt mij weinig.
Meer veren klinkt indrukwekkend in een verkoopfolder, maar de kwaliteit van de veren, draaddikte, aantal windingen, gebruikte comfortlagen en totale constructie bepalen uiteindelijk veel meer.
Ik zou dus nooit een pocketveringmatras kopen uitsluitend omdat er een indrukwekkend aantal veren in zit.
U slaapt uiteindelijk op het hele matras.
Niet op een getal uit de brochure.
Polyether: eenvoudig hoeft niet altijd verkeerd te zijn
Polyether is doorgaans een eenvoudiger en goedkoper schuim dan kwalitatief koudschuim.
Het heeft meestal minder veerkracht en kan sneller zijn eigenschappen verliezen.
Voor dagelijks intensief gebruik door een volwassene zou het daarom zelden mijn eerste keuze zijn.
Maar ook hier hoeft goedkoop niet automatisch waardeloos te betekenen.
Voor een logeerbed dat vijf nachten per jaar wordt gebruikt, gelden andere eisen dan voor een matras waarop iemand iedere nacht acht uur ligt.
Het gebruik bepaalt mede welke kwaliteit nodig is.
Kijk verder dan alleen de kern
Een fout die gemakkelijk wordt gemaakt, is alleen kijken naar het hoofdmateriaal.
Koudschuim.
Traagschuim.
Latex.
Pocketveren.
Maar een matras is meer dan zijn kern.
De verschillende lagen moeten logisch samenwerken.
De tijk heeft invloed op het liggevoel en de vochthuishouding.
De lijm en manier van verlijmen kunnen invloed hebben op de openheid van de constructie.
En de bedbodem doet eveneens mee.
Ik heb liever een eenvoudig matras van een paar uitstekende materialen die goed samenwerken dan een matras met acht spectaculaire lagen waarvan niemand mij duidelijk kan uitleggen waarom ze allemaal nodig zijn.
Meer techniek is niet automatisch beter.
Ventilatie en vocht worden vaak onderschat
We produceren 's nachts warmte en verliezen vocht.
Dat vocht moet uit de slaapomgeving weg kunnen.
Hoeveel iemand transpireert verschilt enorm, dus ik zou mij niet te veel vastbijten in één aantal milliliters per nacht.
Veel belangrijker is de vraag wat het bed met dat vocht doet.
De celstructuur van het schuim speelt mee.
De matrasopbouw speelt mee.
De tijk speelt mee.
De molton en het beddengoed spelen mee.
En ook de bodem onder het matras.
Daarom bestaat een koel of goed ventilerend bed nooit uit één magische laag.
Het is het totaalplaatje.
De matrastijk is geen verpakking
Hier zou ik consumenten graag wat vaker naar zien kijken.
De hoes om een matras – de tijk – wordt vaak behandeld alsof het vooral iets moois moet zijn.
Maar u ligt er iedere nacht vlak bovenop.
Een goede tijk moet soepel genoeg zijn om de comfortlaag zijn werk te laten doen en moet prettig omgaan met vocht.
Zelf vind ik lyocell, waaronder Tencel, om die reden een interessant materiaal.
Maar ook hier geldt: kijk naar de volledige samenstelling.
Dat ergens Tencel op staat, betekent niet automatisch dat de complete tijk daaruit bestaat.
Vraag ernaar.
U koopt het tenslotte.
En vraag gerust wat er níét in zit
Dit is iets waar ik naarmate ik langer matrassen maak steeds meer aandacht voor heb gekregen.
Vraag niet alleen welke materialen zijn gebruikt, maar ook welke behandelingen zijn toegepast.
Zijn er brandvertragende stoffen toegevoegd?
Zijn er antibacteriële, anti-huisstofmijt- of anti-bedbugbehandelingen gebruikt?
Welke lijm wordt gebruikt?
Niet iedere synthetische stof is ongezond en een volledig 'chemievrij matras' bestaat technisch gezien niet.
Maar ik vind het wel logisch om onnodige toevoegingen zoveel mogelijk te vermijden.
U ligt er jarenlang iedere nacht met uw gezicht vlak boven.
Dan mag u best kritisch zijn.
Keurmerken kunnen helpen, maar lees wat ze werkelijk betekenen
Certificaten zoals OEKO-TEX en CertiPUR kunnen nuttige informatie geven over bepaalde materialen en stoffen waarop getest wordt.
Maar een keurmerk op één onderdeel betekent niet automatisch dat het hele matras natuurlijk, gezond of vrij van iedere denkbare schadelijke stof is.
Ook hier geldt weer:
vraag door.
Een goede fabrikant of verkoper moet kunnen uitleggen wat een certificaat precies zegt.
Niet alleen het logo laten zien.
Heeft u lichamelijke klachten?
Dan wordt de keuze nog persoonlijker.
Bij schouder- of heupklachten kan drukverdeling belangrijk zijn.
Bij rugklachten moet vooral worden gekeken of het matras voldoende ondersteuning biedt zonder het lichaam in een geforceerde houding te leggen.
Bij reuma, artrose of fibromyalgie kan drukgevoeligheid weer een grotere rol spelen.
Maar een matras is geen medische behandeling.
Het kan een aandoening niet genezen.
Wat een goed gekozen matras wél kan doen, is voorkomen dat een verkeerd ligoppervlak 's nachts nog extra ongemak toevoegt.
Dat onderscheid vind ik belangrijk.
Hoe groot moet een matras zijn?
Als algemene richtlijn vind ik ongeveer twintig centimeter extra ten opzichte van uw lichaamslengte prettig.
Bent u 1,90 meter lang, dan zou ik dus eerder naar 210 cm kijken dan automatisch naar 200 cm.
Ook breedte wordt onderschat.
Een breder matras geeft meer bewegingsruimte.
Voor één persoon vind ik 90 cm een normale maat, maar 100 cm kan duidelijk ruimer aanvoelen. Wie de ruimte heeft en graag breed ligt, kan zelfs 120 cm overwegen.
Het bed moet natuurlijk wel in de slaapkamer passen.
Ook daar wint gezond verstand het uiteindelijk van de theorie.
Eén groot matras of twee losse?
Voor stellen heb ik vaak een voorkeur voor twee losse matrassen.
Niet omdat één groot matras verkeerd is, maar omdat twee mensen zelden exact hetzelfde zijn.
Misschien weegt de één 60 kilo en de ander 95.
Misschien slaapt de één graag stevig en de ander zacht.
Met twee losse matrassen kan ieder zijn eigen stevigheid kiezen.
Bovendien wordt beweging van de partner vaak minder rechtstreeks doorgegeven.
De naad in het midden kan een nadeel zijn, maar daar bestaan verschillende oplossingen voor.
Persoonlijk vind ik de mogelijkheid om beide bedhelften goed af te stemmen meestal belangrijker.
Wat mag een goed matras kosten?
Hier bestaat geen magisch bedrag voor.
Een duur matras is niet automatisch goed.
En een goedkoop matras hoeft niet automatisch slecht te zijn.
Maar goede materialen kosten wel geld.
Hoogwaardig schuim, een goede tijk, zorgvuldige productie en goede service moeten uiteindelijk ergens van betaald worden.
Ik zou daarom minder kijken naar de vraag:
Is €1.000 veel voor een matras?
En meer naar:
Welke materialen?
Welke kwaliteit?
Welke levensduur mag ik redelijkerwijs verwachten?
Welke garantie?
Kan ik verschillende stevigheden kiezen?
En mag ik het thuis proberen?
Dat vertelt mij veel meer.
Hoe lang gaat een goed matras mee?
Ook daar wordt graag één getal aan gehangen.
Acht jaar.
Tien jaar.
Soms zelfs vijftien of twintig.
De werkelijkheid is minder netjes.
Levensduur hangt af van materiaal, kwaliteit, lichaamsgewicht, gebruik, vochtbelasting, bedbodem en onderhoud.
Een kwalitatief goed matras kan na tien jaar nog prima functioneren.
Een matras van mindere kwaliteit kan veel eerder zijn veerkracht verliezen.
Kijk daarom niet alleen naar leeftijd.
Kijk naar wat er gebeurt.
Is er blijvende vervorming?
Is de ondersteuning veranderd?
Ligt u minder prettig?
Wordt u wakker met klachten die u vroeger niet had?
Dat zijn veel interessantere signalen.
Garantie: lees de kleine letters
Een garantie van twintig jaar klinkt indrukwekkend.
Maar vraag altijd wat die twintig jaar werkelijk betekenen.
Sommige garanties zijn aflopend. De eerste jaren wordt misschien volledig vergoed en daarna ieder jaar een kleiner percentage.
Daar hoeft niets mis mee te zijn.
Maar u moet het wel weten voordat u koopt.
Een kortere, duidelijke volledige garantie kan soms waardevoller zijn dan een enorm getal bovenaan een folder.
Proefliggen in een winkel: doe het serieus
Een showroom is nuttig omdat u verschillende matrassen direct naast elkaar kunt ervaren.
Maar ga dan ook echt liggen.
Niet twee minuten op de rug terwijl u normaal op uw zij slaapt.
Doe uw jas uit.
Doe uw schoenen uit.
Ga in uw normale slaaphouding liggen.
Draai een paar keer om.
Ga op de rand zitten en sta weer op.
Voel wat uw schouder doet.
Voel wat er bij uw heup gebeurt.
En neem gerust uw eigen hoofdkussen mee.
Dat laatste klinkt misschien wat overdreven, maar uw kussen heeft behoorlijk veel invloed op de positie van hoofd en nek.
En daarna: thuis slapen
Dit vind ik uiteindelijk nog belangrijker.
Een kwartier proefliggen is geen nacht slapen.
In een winkel weet u niet hoe uw schouder na vier uur voelt.
U weet niet of u het om drie uur 's nachts warm krijgt.
En u weet ook niet hoe uw onderrug de volgende ochtend reageert.
Daarom ben ik een groot voorstander van een serieuze proefslaapperiode thuis.
Lees alleen wel de voorwaarden.
Krijgt u uw geld terug als het matras niet bevalt?
Mag u uitsluitend omruilen?
Zijn er kosten?
Hoe lang duurt de proefperiode?
En wat gebeurt er met matrassen die retour komen?
Dat zijn geen vervelende vragen.
Dat zijn verstandige vragen.
Online of in een winkel?
Beide kunnen prima.
In een goede winkel kunt u voelen, vergelijken en iemand spreken die hopelijk verstand van zaken heeft.
Online kopen kan gemakkelijk zijn en een online aanbieder kan eveneens uitstekende matrassen verkopen.
Ik zou dus niet meer zeggen dat u een matras per definitie in een fysieke winkel moet kopen.
Waar ik wél waarde aan hecht, is goed advies, transparante informatie, bereikbaarheid wanneer er iets misgaat en een goede proefslaapregeling.
Of dat via een winkel of via internet gebeurt, vind ik minder belangrijk.
Wat zou ik zelf doen als ik morgen een matras moest kopen?
Misschien is dit na zo'n lang verhaal de nuttigste vraag.
Ik zou eerst bepalen wat ik aan mijn huidige matras prettig en minder prettig vind.
Daarna zou ik mijn lichaamsbouw, gewicht, slaaphouding en eventuele klachten meenemen.
Ik zou een paar verschillende materialen en vooral verschillende stevigheden proberen.
Ik zou vragen wat er werkelijk in het matras zit.
Niet alleen de commerciële namen van de lagen, maar welke materialen en welke kwaliteit.
Ik zou naar de tijk kijken.
Naar ventilatie.
Naar de bedbodem.
Naar garantie.
En daarna zou ik het matras thuis willen proberen.
Eigenlijk heel eenvoudig.
Na 28 jaar weet ik vooral dat ik niet alles voor u kan bepalen
Misschien is dat een vreemde conclusie voor iemand die al zo lang matrassen maakt.
Maar ik meen het.
Ik kan op basis van 38 jaar ervaring in het beddenvak en 28 jaar matrassen maken behoorlijk goed inschatten welke richting verstandig is.
Ik kan uitleggen waarom een bepaalde constructie technisch logisch is.
Ik kan schuimkwaliteit beoordelen.
Ik kan zien wanneer een stevigheid waarschijnlijk niet bij een bepaald lichaam past.
Maar ik kan niet voor u voelen.
Dat laatste stukje moet u zelf doen.
En misschien is dat wel het beste advies dat ik u kan geven.
Laat u informeren. Stel kritische vragen. Kijk verder dan mooie marketingnamen. Kies goede materialen en een passende stevigheid.
Maar vertrouw uiteindelijk ook op uw eigen lichaam.