Chris NederhorstWaarom koudschuim volgens matrasontwikkelaar Chris Nederhorst een van de beste materialen is voor een matras, en waar u op moet letten als u een goed koudschuim matras wilt kopen.
Als u mij vraagt welk materiaal ik het liefst gebruik voor het maken van matrassen, hoef ik daar niet lang over na te denken: koudschuim. En dan bedoel ik natuurlijk wel koudschuim van een echt goede kwaliteit.
Ik werk inmiddels 38 jaar in het beddenvak, waarvan 28 jaar als matrasproducent en ontwikkelaar. In die tijd heb ik vrijwel alle gangbare matrasmaterialen van dichtbij leren kennen. Van pocketveren en latex tot polyether, traagschuim en allerlei combinaties daarvan. Toch blijft hoogwaardig koudschuim voor mij met afstand het meest veelzijdige materiaal om een goed matras van te maken.
Dat heeft vooral te maken met de bijzondere combinatie van eigenschappen. Goed koudschuim is enorm veerkrachtig, biedt veel ondersteuning, laat zich uitstekend aanpassen aan verschillende lichaamsbouwen en beschikt over een open celstructuur waardoor het goed kan ventileren.
Maar wat ik misschien nog wel het mooiste aan koudschuim vind, is wat je er als matrasontwikkelaar allemaal mee kunt doen. Door verschillende schuimkwaliteiten, hardheden, laagdiktes en insnijdingen met elkaar te combineren, kun je de ondersteuning en het comfort bijzonder nauwkeurig beïnvloeden.
Dat maakt koudschuim voor mij zo'n interessant materiaal.
Toch zijn lang niet alle koudschuimmatrassen even goed. De kwaliteitsverschillen zijn groot en voor consumenten helaas moeilijk te herkennen. Een goedkoop koudschuimmatras kan er vrijwel hetzelfde uitzien als een matras van topkwaliteit, terwijl de eigenschappen en levensduur behoorlijk kunnen verschillen.
In dit artikel vertel ik u waar die verschillen vandaan komen, wat koudschuim zo bijzonder maakt en waar u op kunt letten wanneer u een koudschuimmatras wilt aanschaffen.
Wat is koudschuim?
Koudschuim is een bijzonder veerkrachtige vorm van polyurethaanschuim. Het wordt ook wel HR-schuim genoemd. HR staat voor High Resilience, wat hoge veerkracht betekent.
De naam koudschuim kan wat verwarrend zijn. Het betekent namelijk niet dat het schuim koud aanvoelt of actief koelt. De naam heeft te maken met de manier waarop dit type schuim wordt geproduceerd.
Wat koudschuim vooral onderscheidt van eenvoudiger polyetherschuim, is de combinatie van een hoge elasticiteit, een gunstige ondersteuningsfactor en doorgaans een open, goed ademende celstructuur.
Als u goed koudschuim met uw hand indrukt en weer loslaat, ziet u dat het vrijwel onmiddellijk terugveert naar zijn oorspronkelijke vorm.
Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar juist die snelle veerkracht is een van de eigenschappen die ik zo waardeer.
Een matras moet immers niet alleen kunnen meegeven wanneer er druk op komt. Het moet het lichaam tegelijkertijd blijven ondersteunen.
Goed koudschuim kan beide.
Daarnaast heeft het materiaal een relatief open celstructuur. De kleine luchtcellen staan met elkaar in verbinding, waardoor lucht gemakkelijker door het schuim kan bewegen.
Dat is gunstig voor de ventilatie en de afvoer van vocht.
Ook heeft kwalitatief goed koudschuim doorgaans een hoge weerstand tegen blijvende vervorming. Daardoor kan een goed koudschuimmatras jarenlang zijn ondersteunende eigenschappen behouden.
Waarom ik koudschuim zo'n bijzonder materiaal vind
Wat mij betreft heeft koudschuim drie eigenschappen die het bij uitstek geschikt maken voor matrassen: veerkracht, ventilatie en veelzijdigheid.
Veerkracht en ondersteuning
Goed koudschuim reageert direct op druk en beweging. Het materiaal veert gemakkelijk in, maar biedt tegelijkertijd tegendruk.
Dat is belangrijk voor een goede lichaamsondersteuning.
Wanneer u op uw zij ligt, moeten uw schouder en heup voldoende in het matras kunnen wegzakken. Tegelijkertijd moet de taille worden ondersteund, zodat uw wervelkolom zo veel mogelijk in een natuurlijke houding kan blijven.
Bij een goed ontworpen koudschuimmatras kan dat bijzonder goed werken.
Ventilatie en vochtregulatie
Een tweede groot voordeel is de open celstructuur.
Tijdens het slapen geeft uw lichaam warmte en vocht af. Een goed ventilerend matras kan helpen om dat vocht af te voeren en te voorkomen dat het slaapklimaat onnodig warm of klam wordt.
Koudschuim heeft daarvoor van nature gunstige eigenschappen. Hoe goed een volledig matras ventileert, hangt daarnaast af van de gebruikte schuimkwaliteit, eventuele ventilatiekanalen, de matrastijk en de bedbodem.
Veelzijdigheid
Dit is misschien wel de belangrijkste reden waarom mijn voorkeur na al die jaren nog steeds bij koudschuim ligt.
Je kunt koudschuim in heel verschillende hardheden en kwaliteiten produceren. Het is mogelijk om een relatief zacht koudschuim te maken dat toch veel veerkracht biedt, maar ook een stevige kwaliteit die behoorlijk wat gewicht kan dragen.
Daarnaast kun je verschillende lagen combineren en door middel van insnijdingen de ondersteuning plaatselijk veranderen.
Daardoor kun je met koudschuim bijzonder veel kanten op.
Voor mij is dat een groot voordeel ten opzichte van verschillende andere matrasmaterialen.
Wat is goed koudschuim?
Dit is een vraag die ik regelmatig krijg en die niet eenvoudig met één getal te beantwoorden is.
Een goede koudschuimkwaliteit ontstaat door een combinatie van factoren.
De samenstelling van het schuim, het soortelijk gewicht, de elasticiteit, de hardheid, de ondersteuningsfactor en de weerstand tegen blijvende vervorming spelen allemaal een rol.
Vooral de samenstelling van de grondstoffen is belangrijk.
Bij de productie van koudschuim worden onder andere polyolen en isocyanaten gebruikt. De keuze van die grondstoffen en hun onderlinge verhouding bepalen in belangrijke mate welke eigenschappen het uiteindelijke schuim krijgt.
Daarbij spelen ook het productieproces, de gebruikte additieven en de manier waarop de celstructuur ontstaat een rol.
Twee schuimen met hetzelfde soortelijk gewicht kunnen daardoor toch heel verschillend aanvoelen en zich anders gedragen.
Dat is iets wat ik in de praktijk vaak heb gezien.
Het ene schuim voelt soepel en bijzonder veerkrachtig aan, terwijl een ander schuim met ongeveer dezelfde dichtheid veel minder levendig reageert.
Juist daarom is het belangrijk om niet alleen naar een HR-getal te kijken.
Wat betekent HR 40, HR 50, HR 60 of HR 65?
Bij koudschuimmatrassen komt u regelmatig aanduidingen tegen zoals HR 40, HR 50, HR 55, HR 60 en HR 65.
Die getallen verwijzen in de matrassenhandel doorgaans naar de dichtheid van het schuim, uitgedrukt in kilogram per kubieke meter.
Een schuim met een dichtheid van 50 kilogram per kubieke meter wordt bijvoorbeeld vaak aangeduid als HR 50.
Technisch gezien is het wel belangrijk om een onderscheid te maken tussen HR en SG.
HR betekent High Resilience en verwijst naar het veerkrachtige karakter van dit type schuim. SG staat voor soortelijk gewicht en geeft aan hoeveel een kubieke meter schuim weegt.
De veerkracht en het soortelijk gewicht zijn dus niet hetzelfde.
Voor een goed matras voor volwassenen gaat mijn persoonlijke voorkeur meestal uit naar koudschuim met een relatief hoog soortelijk gewicht, bijvoorbeeld HR 50, HR 55, HR 60 of HR 65.
Dat betekent niet dat ieder schuim met een hogere dichtheid automatisch beter is.
Een HR 65 kan minder comfortabel of minder veerkrachtig zijn dan een uitstekend geproduceerde HR 55.
Maar binnen vergelijkbare schuimkwaliteiten kan een hoger soortelijk gewicht wel gunstig zijn voor de duurzaamheid en het behoud van de ondersteuning.
Bij kwalitatief goed koudschuim zoek ik vooral naar een combinatie van hoge elasticiteit, een gunstige progressieve tegendruk en een goede weerstand tegen permanente vervorming.
Dat zijn eigenschappen waar u tijdens het slapen daadwerkelijk iets aan heeft.
Het belang van polyol bij koudschuim
Polyol is een van de belangrijkste grondstoffen bij de productie van koudschuim.
Samen met isocyanaten vormt het de basis van het polyurethaanschuim.
Er bestaan verschillende soorten polyolen, met uiteenlopende moleculaire eigenschappen. Schuimfabrikanten kunnen door hun keuze van grondstoffen en de receptuur de elasticiteit, hardheid, celstructuur en duurzaamheid van het schuim beïnvloeden.
Dat maakt de samenstelling van de polyolcomponent bijzonder interessant.
Soms wordt gesteld dat hoe meer polyol er in koudschuim zit, hoe beter de kwaliteit is. Zo eenvoudig ligt het technisch gezien niet.
Het gaat vooral om het type polyol, de combinatie met de andere grondstoffen en de manier waarop het schuim wordt geproduceerd.
Een goed uitgebalanceerde receptuur kan zorgen voor een schuim dat tegelijkertijd soepel, elastisch en duurzaam is.
En dat is precies de combinatie die ik voor matrassen zoek.
De exacte recepturen van schuimfabrikanten zijn doorgaans bedrijfsgeheim. Dat is begrijpelijk, want in die samenstelling zit een belangrijk deel van hun productkennis.
Juist hierdoor kunnen de kwaliteitsverschillen tussen schuimfabrikanten zo groot zijn.
Waarom de veerkracht van koudschuim zo belangrijk is
De hoge veerkracht van koudschuim wordt nog weleens onderschat.
Wanneer een matras uitsluitend zacht is, betekent dat niet automatisch dat het goed ondersteunt.
Een matras kan heerlijk zacht aanvoelen wanneer u erop gaat liggen, maar als het lichaam vervolgens te ver wegzakt, kan de ondersteuning onvoldoende zijn.
Andersom kan een stevig matras veel ondersteuning bieden, maar door onvoldoende mee te geven bij de schouders en heupen toch oncomfortabel liggen.
Goed koudschuim biedt de mogelijkheid om soepelheid en ondersteuning met elkaar te combineren.
Daarbij speelt de zogenaamde progressieve tegendruk een belangrijke rol.
Wat is progressieve tegendruk?
Progressieve tegendruk betekent dat een materiaal meer weerstand gaat bieden naarmate het verder wordt ingedrukt.
Stelt u zich voor dat u op uw zij op een matras ligt.
Uw schouder oefent relatief veel druk uit op een beperkt oppervlak. Het schuim moet daar voldoende kunnen meegeven om vervelende drukpunten te voorkomen.
Maar naarmate uw schouder dieper in het schuim zakt, moet het materiaal ook steeds meer weerstand kunnen bieden. Anders zou u uiteindelijk te ver wegzakken.
Dat samenspel tussen meegeven en ondersteunen is ontzettend belangrijk.
Bij koudschuim kan de verhouding tussen de weerstand bij een lichte en een diepere indrukking bijzonder gunstig zijn. In de schuimtechniek wordt dit onder andere beschreven met de ondersteuningsfactor, ook wel support factor of SAG-factor genoemd.
Een hoge ondersteuningsfactor maakt het mogelijk om een relatief soepel ligoppervlak te combineren met voldoende ondersteuning dieper in het schuim.
Dat is een van de eigenschappen die ik bij goed koudschuim zo waardeer.
Een matras hoeft dus helemaal niet hard aan te voelen om toch uitstekend te kunnen ondersteunen.
Waarom koudschuim goed ventileert
Een ander belangrijk voordeel van koudschuim is de ventilatie.
Goed koudschuim heeft een open celstructuur. Dat betekent dat de luchtcellen in het schuim met elkaar in verbinding staan, waardoor lucht door het materiaal kan bewegen.
Die eigenschap helpt bij de afvoer van warmte en vocht.
En dat is belangrijker dan veel mensen denken.
Tijdens het slapen ontstaat er namelijk een warm en vochtig microklimaat tussen uw lichaam, het beddengoed en het matras.
Wanneer die warmte en dat vocht onvoldoende kunnen worden afgevoerd, kan een bed steeds warmer of klammer gaan aanvoelen.
Een goed ventilerend koudschuimmatras kan dat helpen beperken.
Toch wil ik daar graag iets aan toevoegen.
Een open celstructuur betekent niet dat een matras automatisch koel slaapt. Een dikke, weinig ademende matrastijk of een slecht ventilerende bedbodem kan een deel van dat voordeel weer tenietdoen.
Daarom kijk ik bij het ontwikkelen van een matras altijd naar het complete geheel.
Ook ventilatiekanalen en insnijdingen in het schuim kunnen helpen om de lucht gemakkelijker door de matrasconstructie te laten bewegen.
Vooral bij mensen die het snel warm hebben, vind ik dit een belangrijke eigenschap.
Waarom er zulke grote kwaliteitsverschillen zijn
Een van de grootste nadelen van koudschuim is tegelijkertijd een van de redenen waarom het materiaal zo interessant is: er bestaan enorm veel verschillende kwaliteiten.
Een fabrikant kan relatief goedkoop koudschuim produceren met bescheiden eigenschappen, maar ook een zeer hoogwaardige kwaliteit met veel veerkracht en een lange levensduur.
Aan de buitenkant van een matras ziet u dat verschil meestal niet.
Dat maakt het voor consumenten lastig.
Een eenvoudig koudschuimmatras kan er met een mooie matrastijk heel aantrekkelijk uitzien, terwijl er binnenin een schuimkwaliteit is verwerkt die qua elasticiteit en duurzaamheid niet vergelijkbaar is met hoogwaardig koudschuim.
Andersom hoeft een goed matras er helemaal niet bijzonder luxe uit te zien.
Ik vind daarom dat de binnenkant van een matras veel meer aandacht verdient dan de buitenkant.
Vraag gerust welk type koudschuim is gebruikt, wat het soortelijk gewicht is en wie de schuimproducent is.
Een goede leverancier moet daar duidelijke uitleg over kunnen geven.
Hoe herkent u een slechte kwaliteit koudschuim?
Helaas is dat zonder technische gegevens niet altijd eenvoudig.
Soms kunt u aan het materiaal zelf al iets merken. Een schuim dat opvallend weinig veerkracht heeft, ongelijkmatig aanvoelt of na indrukken niet goed terugkomt, kan aanleiding zijn om vraagtekens bij de kwaliteit te zetten.
Ook de celstructuur kan interessante informatie geven. Bij koudschuim zijn de cellen vaak niet allemaal even groot. Een onregelmatige celstructuur is op zichzelf dus geen bewijs van slechte kwaliteit.
Daarvoor zijn metingen nodig.
Bij het beoordelen van koudschuim kijk ik onder andere naar de veerkracht, de hardheid, het soortelijk gewicht, de ondersteuningsfactor en de mate waarin het materiaal na langdurige belasting zijn eigenschappen behoudt.
Ook de herkomst en de kwaliteitsbewaking van de schuimproducent vind ik belangrijk.
Een lage verkoopprijs kan een aanwijzing zijn dat er op materiaal of productie is bespaard, maar dat hoeft natuurlijk niet. De prijs wordt immers ook beïnvloed door de verkooporganisatie, transportkosten, marges en marketing.
Andersom garandeert een hoge prijs evenmin dat u een uitstekende schuimkwaliteit koopt.
Mijn advies is daarom om bij voorkeur niet alleen de verkoopprijs, maar ook de technische eigenschappen van de schuimkern te vergelijken.
Waarom de dikte van een koudschuimmatras belangrijk is
Naast de schuimkwaliteit speelt de dikte van het matras een belangrijke rol.
Bij een matras voor volwassenen gaat mijn voorkeur meestal uit naar een dikte van minimaal ongeveer 20 centimeter. Nog liever werk ik met een constructie van ongeveer 25 centimeter wanneer dat voor de gewenste ondersteuning en het comfort voordelen biedt.
Dat heeft een technische reden.
In een dikker matras is meer ruimte om verschillende eigenschappen met elkaar te combineren. U kunt bijvoorbeeld werken met een relatief soepele comfortlaag en een stevigere ondersteuningslaag.
Daardoor kan de bovenkant prettig meegeven, terwijl dieper in het matras voldoende ondersteuning beschikbaar blijft.
Bij een dun matras zijn die mogelijkheden beperkter.
Ook bestaat bij een onvoldoende stevige of te dunne constructie meer kans op bottoming out.
Dat betekent dat iemand zo ver in het matras wegzakt dat de schuimconstructie onvoldoende resterende veerweg heeft om het lichaam goed te ondersteunen. Soms is de invloed van de onderliggende bedbodem dan zelfs voelbaar.
Dat kan nadelig zijn voor de lichaamshouding en het comfort.
Een dikker matras biedt meer ruimte om dit te voorkomen.
Toch betekent dit niet dat een matras van 25 centimeter altijd beter is dan een matras van 20 centimeter.
Het hangt af van de schuimkwaliteit, de stevigheid, het lichaamsgewicht en de opbouw.
Een uitstekend ontworpen matras van 20 centimeter kan beter functioneren dan een slecht opgebouwd matras van 30 centimeter.
Koudschuim in één laag of meerdere lagen?
Koudschuimmatrassen kunnen uit één schuimlaag bestaan, maar ook uit twee, drie of zelfs meer lagen.
Beide constructies hebben voordelen.
Een matras uit één laag is relatief eenvoudig opgebouwd. Wanneer een goede schuimkwaliteit wordt gebruikt, kan zo'n matras uitstekend ondersteunen.
Maar als matrasontwikkelaar vind ik het bijzonder interessant om met meerdere lagen te werken.
Door bijvoorbeeld een soepele bovenlaag te combineren met een meer ondersteunende middenlaag en een stevige basis, kun je het gedrag van het matras nauwkeuriger beïnvloeden.
De verschillende lagen kunnen ieder een eigen functie krijgen.
De bovenste laag zorgt dan vooral voor het directe ligcomfort en het verdelen van druk. De middelste laag helpt bij de lichaamsondersteuning en de onderste laag zorgt voor stabiliteit en voldoende draagkracht.
Ook de beweging van het matras kan door de gekozen opbouw worden beïnvloed.
Sommige bijzonder veerkrachtige koudschuimen hebben een licht deinend karakter. Door de constructie en de combinatie van verschillende schuimkwaliteiten goed te kiezen, kan dat gevoel worden beperkt.
Meer lagen betekenen overigens niet automatisch een beter matras. Het gaat erom of de lagen daadwerkelijk iets toevoegen en goed samenwerken.
Ook de verlijming verdient aandacht. Wanneer schuimlagen worden verlijmd, heeft mijn voorkeur een geschikte lijm op waterbasis, mits de verbinding voldoende sterk en duurzaam is.
Het belang van comfortzones in koudschuim
Bij veel koudschuimmatrassen worden comfortzones aangebracht.
Dat kan door verschillende schuimkwaliteiten te combineren of door insnijdingen in het schuim te maken.
Vooral die laatste mogelijkheid vind ik technisch bijzonder interessant.
Door een schuimlaag op bepaalde plaatsen dieper, breder of dichter op elkaar in te snijden, kun je beïnvloeden hoeveel weerstand het materiaal plaatselijk biedt.
Bij de schouders kan bijvoorbeeld meer ruimte worden gecreëerd om in te zakken, terwijl ter hoogte van de taille of onderrug juist meer ondersteuning gewenst is.
Met goede profileringen zijn zelfs heel geleidelijke overgangen mogelijk.
Dat vind ik een groot voordeel.
Toch zegt het aantal zones op zichzelf niet veel over de kwaliteit van een matras.
Een matras met zeven zones is niet automatisch beter dan een matras met vijf zones.
Het gaat om de plaats van de zones, hun onderlinge samenhang en de vraag of ze aansluiten bij de lichaamsbouw van de slaper.
Bij iemand van 1,60 meter bevinden de schouders en heupen zich op andere plaatsen dan bij iemand van bijna twee meter.
Daar moet een goed matras rekening mee houden.
Mijn voorkeur gaat uit naar een constructie waarbij de ondersteuning geleidelijk verandert, zonder dat iemand duidelijk harde overgangen voelt.
En juist daarvoor biedt koudschuim bijzonder veel mogelijkheden.
Kuilvorming bij koudschuim
Kuilvorming is een van de vervelendste problemen die bij matrassen kunnen ontstaan.
Een matras kan er aan de buitenkant nog prima uitzien, terwijl het materiaal op de plaats waar iemand ligt een deel van zijn oorspronkelijke veerkracht heeft verloren.
Bij kwalitatief goed koudschuim is de weerstand tegen blijvende vervorming doorgaans gunstig.
Dat is een van de redenen waarom ik dit materiaal zo graag gebruik.
Toch wil ik niet beweren dat kuilvorming bij koudschuim onmogelijk is.
Ook koudschuim kan na langdurig gebruik zachter worden of blijvend vervormen. De mate waarin dat gebeurt, hangt af van de kwaliteit, belasting, temperatuur, vocht en constructie.
Daarnaast bestaat er een belangrijk verschil tussen een zichtbare lichaamsafdruk en daadwerkelijk verlies van ondersteuning.
Bij ieder matras kunnen na verloop van tijd lichte gebruikssporen ontstaan.
Zolang het schuim voldoende veerkracht behoudt en het lichaam nog goed ondersteunt, hoeft dat helemaal geen probleem te zijn.
Een matras hoeft er dus niet altijd als nieuw uit te zien om nog uitstekend te kunnen functioneren.
Hoe lang gaat een koudschuimmatras mee?
Een goed koudschuimmatras kan gemakkelijk jarenlang meegaan. Bij hoogwaardige kwaliteiten is een gebruiksduur van ongeveer tien jaar of langer onder gunstige omstandigheden zeker mogelijk.
Maar ik zou daar nooit een absolute garantie van maken.
De levensduur hangt onder andere af van het soortelijk gewicht, de samenstelling van het schuim, de matrasconstructie, het lichaamsgewicht en de manier waarop het matras wordt gebruikt.
Ook de bedbodem en de ventilatie hebben invloed.
Een kwalitatief matras dat voortdurend op een vochtige of slecht ondersteunende ondergrond ligt, kan sneller achteruitgaan.
Verder is het belangrijk om de onderhoudsvoorschriften van de fabrikant te volgen.
Veel matrassen kunnen regelmatig van hoofd- naar voeteneinde worden gedraaid, waardoor de belasting beter wordt verdeeld.
Maar niet ieder matras mag worden omgekeerd. Matrassen met een specifieke boven- en onderzijde zijn daar niet voor bedoeld.
Wanneer het matras daarvoor geschikt is, kan regelmatig draaien helpen om de belasting gelijkmatiger te verdelen.
Het belang van een goede matrastijk
De matrastijk, de textielhoes om het schuim, wordt nogal eens onderschat.
Toch heeft die behoorlijk wat invloed op het comfort en het slaapklimaat.
Een dikke, stugge hoes kan ervoor zorgen dat de bovenste schuimlaag minder gemakkelijk met de lichaamscontouren meebeweegt.
Een soepelere en elastische tijk laat het koudschuim juist beter zijn werk doen.
Ook de gebruikte vezels en de afwerking spelen een rol bij vochtopname, droging en ventilatie.
Mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar materialen zoals lyocell, vaak bekend onder de merknaam Tencel, en katoen.
Deze materialen kunnen een prettig slaapklimaat ondersteunen, mits de tijk goed is ontworpen.
Daarnaast adviseer ik bij voorkeur een afritsbare en wasbare matrastijk.
Vooral voor mensen met een huisstofmijtallergie is een hoes die volgens het wasvoorschrift op 60 graden gewassen kan worden een voordeel.
Let er wel op dat de schuimkern zelf doorgaans niet in de wasmachine kan.
Koudschuim en ziekenhuizen
Koudschuim wordt ook veel toegepast in de zorg.
Dat is niet zo vreemd.
Het materiaal kan in verschillende hardheden worden gemaakt, biedt goede mogelijkheden voor drukverdeling en ondersteuning en kan bij de juiste kwaliteit behoorlijk duurzaam zijn.
Voor zorgtoepassingen worden soms speciale schuimconstructies gebruikt die rekening houden met langdurige belasting of de behoeften van patiënten die veel tijd in bed doorbrengen.
Toch betekent dit niet dat ieder koudschuimmatras automatisch een medisch matras is.
Ook is niet ieder koudschuim geschikt voor gebruik in een ziekenhuis.
Bij medische matrassen spelen onder andere de specifieke toepassing, de benodigde ondersteuning, infectiepreventie en de reinigbaarheid van de complete matrasconstructie een rol.
Vaak wordt daarvoor een speciale vloeistofdichte en reinigbare beschermhoes gebruikt.
De schuimkern zelf is niet zonder meer geschikt voor intensieve reiniging of sterilisatie bij hoge temperaturen.
De kwaliteit van een medisch matras wordt dus niet alleen bepaald door het gebruikte koudschuim, maar door de volledige constructie en de eisen die aan het product worden gesteld.
Dat neemt niet weg dat hoogwaardig koudschuim een bijzonder geschikt uitgangsmateriaal kan zijn.
Certificeringen en de veiligheid van koudschuim
Omdat we een groot deel van ons leven in bed doorbrengen, vind ik de veiligheid en herkomst van matrasmaterialen belangrijk.
Koudschuim is een synthetisch materiaal. Dat betekent niet dat het bij normaal gebruik automatisch ongezond is.
Wel vind ik dat consumenten mogen verwachten dat de gebruikte grondstoffen en het eindproduct goed worden gecontroleerd.
Daarvoor bestaan verschillende onafhankelijke test- en certificeringsprogramma's.
Bijvoorbeeld CertiPUR, dat eisen stelt aan bepaalde stoffen en emissies van polyurethaanschuim.
Ook OEKO-TEX STANDARD 100 kan relevant zijn voor onderzoek naar schadelijke stoffen in de gecertificeerde onderdelen.
Daarnaast bestaan er laboratoriumtesten waarmee eigenschappen zoals duurzaamheid en weerstand tegen vervorming kunnen worden onderzocht.
Het is belangrijk te beseffen dat niet iedere certificering hetzelfde onderzoekt.
Een certificering voor materiaalveiligheid zegt bijvoorbeeld niet automatisch iets over de levensduur of het ligcomfort.
Ik adviseer consumenten daarom om naar de juiste certificaten te vragen en, waar mogelijk, te controleren op welke materialen en productonderdelen deze betrekking hebben.
Voor mij hoort die transparantie bij een goed matras.
Voor wie is een koudschuimmatras geschikt?
Koudschuim is naar mijn ervaring geschikt voor een bijzonder brede groep mensen.
Dat komt vooral doordat het materiaal in zo veel verschillende hardheden en constructies kan worden toegepast.
Voor lichte personen kan een relatief soepele koudschuimkwaliteit worden gekozen die voldoende meegeeft en toch ondersteuning biedt.
Voor zwaardere personen zijn stevigere constructies mogelijk die meer draagkracht hebben.
Ook voor zijslapers vind ik koudschuim vaak een uitstekende keuze, mits de schouder voldoende ruimte krijgt en de taille goed wordt ondersteund.
Mensen die het snel warm hebben, kunnen eveneens profiteren van de ventilatie-eigenschappen van een goed koudschuimmatras.
En voor mensen die zich 's nachts regelmatig omdraaien, kan de snelle veerkracht prettig zijn. Het materiaal reageert direct op beweging, waardoor omdraaien meestal relatief gemakkelijk gaat.
Toch is koudschuim niet voor iedereen automatisch de beste keuze.
Sommige mensen vinden een drukverlagende traagschuimlaag prettiger, terwijl anderen juist graag op latex of pocketveren liggen.
Dat is heel persoonlijk.
Maar als ik kijk naar de mogelijkheden die koudschuim biedt om een matras op verschillende lichaamsbouwen en slaapvoorkeuren af te stemmen, blijft het voor mij een bijzonder geschikt materiaal.
Welke bedbodem past het beste bij koudschuim?
Een ander voordeel van koudschuim is dat het met veel verschillende bedbodems gecombineerd kan worden.
Denk bijvoorbeeld aan een goede lattenbodem, een schotelbodem, een spiraalbodem of een geschikte boxspring.
Ook op elektrisch verstelbare bedbodems kan koudschuim uitstekend functioneren, mits het matras voldoende flexibel is ontworpen.
De keuze van de bedbodem blijft wel belangrijk.
Een matras kan nog zo goed zijn, maar wanneer de ondergrond onvoldoende steun biedt, te veel doorbuigt of slecht ventileert, kan dat ten koste gaan van de werking van het matras.
Mijn voorkeur gaat uit naar een goed ondersteunende en voldoende open bedbodem die de ventilatie van het matras niet belemmert.
Bij verstelbare bodems moet bovendien worden gekeken of de dikte en de opbouw van het matras geschikt zijn om de beweging goed te volgen.
Het verschil tussen koudschuim en traagschuim
Koudschuim en traagschuim zijn beide polyurethaanschuimen, maar ze gedragen zich heel verschillend.
Koudschuim reageert snel en veerkrachtig. Wanneer u het indrukt en weer loslaat, keert het vrijwel onmiddellijk terug naar zijn oorspronkelijke vorm.
Traagschuim, ook wel visco-elastisch schuim genoemd, reageert veel langzamer.
Het materiaal vormt zich onder invloed van druk en, afhankelijk van de schuimsoort, temperatuur naar de contouren van het lichaam.
Dat kan zorgen voor een aangename drukverdeling.
Voor mensen die gevoelig zijn voor druk op schouders, heupen of andere lichaamsdelen kan traagschuim daarom bijzonder prettig zijn.
Toch heeft koudschuim naar mijn mening een aantal belangrijke voordelen.
Het reageert sneller, heeft doorgaans een hogere terugvering en kan bij een goede open celstructuur bijzonder goed ventileren.
Daarnaast vinden veel mensen het gemakkelijker om zich op een koudschuimmatras om te draaien.
Bij traagschuim kunt u meer het gevoel krijgen dat u in het matras ligt, terwijl koudschuim doorgaans een actiever en veerkrachtiger liggevoel geeft.
Ook is traagschuim vaak gevoeliger voor temperatuurverschillen, al bestaan er tegenwoordig veel verschillende soorten en verbeterde kwaliteiten.
Persoonlijk heb ik een duidelijke voorkeur voor koudschuim als dragend en ondersteunend materiaal.
Dat neemt niet weg dat een goede traagschuimlaag op een koudschuimbasis voor bepaalde mensen een bijzonder comfortabele combinatie kan zijn.
Het verschil tussen koudschuim en pocketveren
Koudschuim en pocketveren hebben een aantal eigenschappen gemeen.
Beide kunnen veel veerkracht en ondersteuning bieden. Ook kunnen beide matrasconstructies goed ventileren.
Toch zijn er belangrijke verschillen.
Bij een pocketveringmatras wordt de ondersteuning voor een groot deel verzorgd door metalen veren die afzonderlijk in textielzakjes zijn verpakt.
Bij koudschuim ontstaat de ondersteuning door de elasticiteit en de weerstand van het schuimmateriaal zelf.
Wat ik persoonlijk aantrekkelijk vind aan koudschuim, is dat je de ondersteuning heel geleidelijk kunt laten verlopen.
Door het schuim op verschillende plaatsen in te snijden, kun je de eigenschappen van de schouder-, taille- en heupzone nauwkeurig beïnvloeden.
Bij pocketveringmatrassen wordt zonering vaak gerealiseerd door veren met verschillende eigenschappen te gebruiken.
Dat kan eveneens uitstekend werken, maar de overgang tussen zones wordt op een andere manier gemaakt.
Ook bij koudschuim is overigens niet iedere zone-indeling vanzelfsprekend beter. Een goed ontworpen pocketveringmatras kan een even geleidelijke en comfortabele ondersteuning bieden.
Een ander verschil zit soms in de randen van het matras.
Pocketveringmatrassen hebben regelmatig een schuimomlijsting langs de buitenzijde. Afhankelijk van de constructie kan die anders aanvoelen dan het midden van het matras.
Een koudschuimmatras kan uit een volledige schuimkern bestaan, waardoor het ligoppervlak van rand tot rand een meer gelijkmatige opbouw heeft.
Dat vind ik een praktisch voordeel.
Voor mij blijft koudschuim bovendien aantrekkelijk doordat je zonder een metalen verenkern een zeer comfortabele, veerkrachtige en goed ondersteunende matrasconstructie kunt maken.
Het verschil tussen koudschuim en latex
Latex is een ander materiaal dat ik bijzonder waardeer.
Net als koudschuim is latex elastisch en kan het een hoge veerkracht bieden.
Ook kan latex zich goed aanpassen aan de contouren van het lichaam en een aangename ondersteuning geven.
Toch zijn er verschillen.
Latex is een rubberschuim. Afhankelijk van de gebruikte grondstoffen en het productieproces kan het materiaal relatief compact zijn en verschillende ventilatie-eigenschappen hebben.
Vooral bij bepaalde conventionele latexkwaliteiten kan de warmteafvoer beperkter zijn dan bij goed open koudschuim.
Een belangrijke uitzondering is Talalay-latex.
Door de bijzondere productiemethode krijgt Talalay-latex een open, gelijkmatige celstructuur met goede ventilatie en veel elasticiteit.
Dat vind ik een prachtig materiaal.
Het zou daarom niet juist zijn om te zeggen dat koudschuim altijd beter ventileert dan latex. Daarvoor verschillen de kwaliteiten te veel.
Ook wat de levensduur betreft kunnen zowel hoogwaardig latex als hoogwaardig koudschuim uitstekende resultaten behalen.
Mijn voorkeur blijft desondanks bij koudschuim.
Vooral de mogelijkheden om de hardheid, de progressieve ondersteuning, de laagopbouw en de ventilatie heel nauwkeurig op elkaar af te stemmen, maken koudschuim voor mij bijzonder veelzijdig.
Is een koudschuim topper een goede keuze?
Een koudschuim topper, ook wel oplegmatras genoemd, is een losse laag koudschuim die u boven op uw bestaande matras legt.
Dat kan een goede oplossing zijn wanneer uw huidige matras nog voldoende ondersteuning biedt, maar aan de oppervlakte wat te stevig aanvoelt.
Met een relatief soepele koudschuim topper kunt u het directe ligcomfort verbeteren en meer ruimte creëren voor schouders en heupen.
Toch adviseer ik om voorzichtig te zijn met toppers.
Wanneer uw bestaande matras versleten is, een kuil vertoont of onvoldoende ondersteuning biedt, zal een topper dat probleem meestal niet oplossen.
De topper volgt immers voor een belangrijk deel de vorm van het matras dat eronder ligt.
U kunt een kuil tijdelijk wat minder duidelijk voelen, maar de oorspronkelijke ondersteuning wordt er niet mee hersteld.
Ook een matras dat veel te zacht is, wordt doorgaans niet structureel beter door er simpelweg een stevige topper op te leggen.
Een topper is in mijn ogen vooral bedoeld om het comfort van een verder goed functionerend matras aan te passen.
Wat kost een goed koudschuimmatras?
De prijzen van koudschuimmatrassen lopen behoorlijk uiteen.
Er zijn eenvoudige uitvoeringen voor enkele honderden euro's, maar ook hoogwaardige koudschuimmatrassen die aanzienlijk duurder zijn.
Dat verschil kan verschillende oorzaken hebben.
Een hogere schuimdichtheid, duurdere grondstoffen, meerdere comfortlagen, nauwkeurige profileringen en een hoogwaardige matrastijk kunnen de productiekosten verhogen.
Ook de gebruikte schuimfabrikant en de kwaliteit van de productie spelen een rol.
Een goed koudschuimmatras van ongeveer 20 tot 25 centimeter dik, opgebouwd uit hoogwaardige schuimkwaliteiten, zal doorgaans meer kosten dan een eenvoudig matras van dunner en lichter schuim.
Toch zou ik niet uitsluitend op basis van de verkoopprijs oordelen.
Een matras van €1.000 is niet vanzelfsprekend tweemaal zo goed als een matras van €500.
Belangrijker is of u duidelijk kunt achterhalen welke materialen zijn gebruikt en of de constructie bij uw lichaam past.
Bij een matras dat jarenlang mee moet gaan, vind ik het verstandig om meer waarde te hechten aan de kwaliteit en duurzaamheid dan aan een tijdelijke aanbieding of een hoge korting.
Koudschuim en duurzaamheid
Ook de duurzaamheid van koudschuim vind ik een interessant onderwerp.
Een matras dat lang meegaat en zijn oorspronkelijke eigenschappen goed behoudt, hoeft minder snel te worden vervangen.
Dat is een belangrijk voordeel.
Koudschuim wordt traditioneel grotendeels gemaakt met grondstoffen van fossiele oorsprong. Inmiddels zijn er ook schuimkwaliteiten waarbij een deel van de gebruikte polyolen afkomstig is uit hernieuwbare bronnen of uit recycling.
Dat zijn ontwikkelingen die ik met belangstelling volg.
Daarnaast bestaan er mogelijkheden om polyurethaanschuim na gebruik mechanisch of chemisch te recyclen.
Wel is het belangrijk om te beseffen dat koudschuim niet zomaar kan worden omgesmolten tot een nieuw matras.
Voor hergebruik zijn geschikte inzameling, scheiding en verwerkingsprocessen nodig.
Ook hier geldt dus dat de kwaliteit van het materiaal en de levensduur belangrijke onderdelen zijn van het totale verhaal.
Wat zijn de voordelen van koudschuimmatrassen?
De voordelen van kwalitatief goed koudschuim zijn wat mij betreft bijzonder groot.
Het materiaal biedt een combinatie van eigenschappen die je niet bij iedere andere schuimsoort tegenkomt.
Het is zeer veerkrachtig, kan goed ventileren, biedt veel mogelijkheden voor progressieve ondersteuning en is verkrijgbaar in uiteenlopende hardheden en dichtheden.
Daarnaast kan het materiaal nauwkeurig worden geprofileerd, zodat bepaalde delen van het lichaam meer of minder ondersteuning krijgen.
Goed koudschuim is bovendien doorgaans duurzaam en kan jarenlang zijn eigenschappen behouden.
Voor mensen die zich regelmatig omdraaien, is de snelle terugvering vaak prettig.
En doordat een koudschuimmatras volledig uit schuim kan worden opgebouwd, zijn er geen metalen veren nodig om toch veel steun en comfort te bieden.
Maar het grootste voordeel vind ik nog steeds de veelzijdigheid.
Met hoogwaardig koudschuim kun je een matras maken dat tegelijkertijd soepel, veerkrachtig, goed ventilerend en uitstekend ondersteunend is.
Dat is precies waar ik bij het ontwikkelen van matrassen naar zoek.
Heeft koudschuim ook nadelen?
Natuurlijk zijn er ook nadelen.
Om te beginnen zijn de kwaliteitsverschillen groot en voor consumenten moeilijk te beoordelen.
Een matras met het etiket koudschuim zegt op zichzelf nog weinig over de kwaliteit van het materiaal dat erin zit.
Daarnaast kunnen hoogwaardige koudschuimmatrassen relatief zwaar zijn, vooral wanneer er veel schuim met een hoge dichtheid wordt gebruikt.
Ook zijn goede koudschuimkwaliteiten meestal duurder dan eenvoudig polyetherschuim.
En hoewel ik de hoge veerkracht persoonlijk als een belangrijk voordeel beschouw, vindt niet iedereen dat snelle, actieve liggevoel prettig.
Sommige mensen geven juist de voorkeur aan het meer omsluitende en langzaam reagerende karakter van traagschuim.
Daarnaast zal de ventilatie van een volledig koudschuimmatras nooit uitsluitend afhangen van het schuim zelf. De matrastijk, de bedbodem en het beddengoed blijven belangrijk.
Die kanttekeningen maken koudschuim in mijn ogen niet minder aantrekkelijk, maar het is wel eerlijk om ze te benoemen.
Wat is het beste koudschuimmatras?
Dat is een vraag die ik na al die jaren nog steeds regelmatig krijg.
En het antwoord is eigenlijk vrij eenvoudig: er bestaat niet één koudschuimmatras dat voor iedereen het beste is.
Wel kan ik aangeven waar mijn persoonlijke voorkeur als matrasontwikkelaar naar uitgaat.
Ik zie graag een matras met hoogwaardig HR-koudschuim, een goede progressieve ondersteuningsfactor en een voldoende open celstructuur.
Voor volwassenen vind ik een dikte van ongeveer 20 tot 25 centimeter vaak aantrekkelijk, afhankelijk van het lichaamsgewicht en de gewenste constructie.
Daarnaast werk ik graag met verschillende schuimlagen wanneer die een duidelijke functie hebben.
Een comfortabele bovenlaag, een goed ondersteunende middenlaag en een stabiele basis kunnen samen een bijzonder prettig matras opleveren.
Goede ventilatie, eventueel ondersteund door ventilatiekanalen, vind ik eveneens belangrijk.
En vanzelfsprekend moet de stevigheid bij de persoon passen.
Daar ligt uiteindelijk de belangrijkste keuze.
Een uitstekend koudschuimmatras dat te stevig is voor iemand met een laag lichaamsgewicht, kan net zo ongeschikt zijn als een te zacht matras voor iemand die veel ondersteuning nodig heeft.
De beste kwaliteit en de juiste stevigheid moeten samenkomen.
Mijn advies bij het kopen van een koudschuimmatras
Wanneer u een koudschuimmatras gaat kopen, zou ik vooral willen dat u verder kijkt dan alleen de prijs, het merk en de dikte.
Vraag naar de gebruikte schuimkwaliteit, het soortelijk gewicht en de eigenschappen van de verschillende lagen.
Informeer ook naar de matrastijk, de ventilatie en de garantievoorwaarden.
En misschien nog wel het belangrijkste: neem de tijd om te ervaren hoe het matras voor u ligt.
Een matras kan technisch uitstekend zijn, maar wanneer het niet bij uw lichaamsbouw of persoonlijke voorkeuren past, zult u er waarschijnlijk niet optimaal op slapen.
Als het mogelijk is, adviseer ik om meerdere weken thuis te kunnen proefslapen.
Pas dan merkt u hoe het matras gedurende de nacht aanvoelt en of u er prettig op blijft liggen.
Waarom koudschuim na al die jaren mijn favoriete matrasmateriaal blijft
Ik heb in de afgelopen 38 jaar veel ontwikkelingen in de matrassenbranche meegemaakt.
Nieuwe soorten schuim, nieuwe productiemethoden, verschillende comfortsystemen en allerlei materialen die volgens de fabrikanten weer een stap vooruit zouden betekenen.
Sommige ontwikkelingen waren daadwerkelijk interessant. Andere bleken vooral een mooi marketingverhaal.
Toch ben ik in al die jaren steeds weer bij hoogwaardig koudschuim uitgekomen.
Niet omdat ik andere materialen niet waardeer. Integendeel, ik heb ook veel respect voor goed traagschuim, hoogwaardige natuurlatex en uitstekend gemaakte pocketveringmatrassen.
Maar wanneer ik kijk naar de eigenschappen die ik het belangrijkste vind voor een matras, blijft koudschuim voor mij bovenaan staan.
De hoge veerkracht, de goede ventilatiemogelijkheden, de duurzaamheid en vooral de enorme vrijheid om de ondersteuning en het comfort nauwkeurig te beïnvloeden, maken het tot een bijzonder materiaal.
En juist dat laatste vind ik na al die jaren nog steeds het mooiste aan mijn vak.
Met een goed stuk koudschuim kun je namelijk veel meer dan alleen een zacht of stevig matras maken. Door kennis van de materialen, de juiste keuzes in de constructie en aandacht voor de persoon die erop gaat slapen, kun je een matras ontwikkelen dat werkelijk verschil maakt in het slaapcomfort.
Als ik opnieuw zou moeten kiezen met welk materiaal ik matrassen wil ontwikkelen, zou mijn keuze zonder enige twijfel weer op hoogwaardig koudschuim vallen.
Maar dan wel van een kwaliteit die het materiaal ook echt verdient.