Chris NederhorstWie het 's nachts snel warm heeft, kent waarschijnlijk de gebruikelijke oplossingen: een dunner dekbed, een raam open, katoenen beddengoed of een ventilator naast het bed. Allemaal logisch. Maar er bestaat inmiddels een techniek die naar mijn mening veel interessanter is: een matrashoes waarin gekoeld of verwarmd water circuleert.
In plaats van de hele slaapkamer te koelen of verwarmen, wordt de temperatuur geregeld op de plaats waar dat het meest relevant is: direct rond het lichaam.
Ik vind dat een slimme ontwikkeling. Zeker voor mensen die regelmatig wakker worden omdat ze het te warm of juist te koud hebben.
Hoe werkt een watergekoelde matrashoes?
Het principe is verrassend eenvoudig.
Op het bestaande matras komt een speciale hoes of dunne topper met daarin een netwerk van kleine flexibele slangetjes. Deze worden aangesloten op een aparte regelunit met een waterreservoir.
De regelunit koelt of verwarmt het water en pompt het vervolgens door de matrashoes. Daardoor kan warmte rond het lichaam worden afgevoerd of juist worden toegevoegd.
Dat is een belangrijk verschil met materialen die alleen als 'verkoelend' worden verkocht. Een ventilerend matras, een natuurlijke tijk of goed beddengoed kan helpen warmte en vocht af te voeren, maar koelt niet actief.
Een watersysteem kan de temperatuur van het ligoppervlak daadwerkelijk beïnvloeden.
Waarom vind ik deze techniek interessant?
Na 38 jaar in het beddenvak heb ik heel veel producten voorbij zien komen die beloven het slapen te verbeteren. Veel daarvan zijn vooral variaties op iets wat al bestond.
Actieve temperatuurregeling vind ik interessanter, omdat het een concreet probleem op een andere manier aanpakt.
Als iemand 's nachts wakker wordt doordat het bed te warm wordt, kun je natuurlijk proberen de hele slaapkamer af te koelen. Maar waarom zou je een complete ruimte koelen wanneer het uiteindelijk vooral gaat om het microklimaat direct rond het lichaam?
Met circulerend water kun je dat veel gerichter beïnvloeden.
Temperatuur speelt een belangrijke rol tijdens de slaap
Onze lichaamstemperatuur blijft gedurende de nacht niet constant. Temperatuurregulatie maakt onderdeel uit van ons natuurlijke slaap-waakritme.
Een te warme slaapomgeving kan het inslapen en doorslapen verstoren. Je gaat draaien, gooit het dekbed van je af of wordt wakker omdat het bed warm en klam aanvoelt.
Het interessante van actieve temperatuurregeling is dat je niet afhankelijk bent van één materiaal of één vaste eigenschap van een matras. Je kunt de temperatuur aanpassen aan je eigen voorkeur en aan het seizoen.
Dat laatste vind ik een groot voordeel, want er bestaat niet één perfecte slaaptemperatuur voor iedereen.
Koel in de zomer, warm in de winter
Koelen: de regelunit staat op 13 °C.
Veel systemen kunnen niet alleen koelen, maar ook verwarmen.
In de zomer kan het water worden gekoeld om warmte rond het lichaam af te voeren. In de winter kan hetzelfde systeem worden gebruikt om het bed voor te verwarmen.
Verwarmen: dezelfde unit op 27 °C.
Sommige apparaten hebben een instelbereik van ongeveer 12 °C tot 48 °C. Dat betekent overigens niet dat je op een oppervlak van exact 12 of 48 graden ligt. De uiteindelijke temperatuur wordt ook beïnvloed door het lichaam, het dekbed en de kamertemperatuur.
Ik zou extreme instellingen sowieso niet als doel zien. Het gaat niet om een zo koud of warm mogelijk bed, maar om een temperatuur waarbij je comfortabel kunt slapen.
Een interessant alternatief voor airconditioning
Vooral de vergelijking met airconditioning vind ik interessant.
Een airconditioner koelt de complete slaapkamer. Dat kan uitstekend werken, maar kost energie en niet iedereen vindt koude lucht of het geluid van een airconditioner prettig.
Een watergekoelde matrashoes pakt het anders aan. Alleen het bed – en feitelijk vooral het gebied rond het lichaam – wordt beïnvloed.
Dat kan ook interessant zijn voor stellen. De ene persoon heeft het misschien altijd warm, terwijl de ander onder hetzelfde dekbed nog koude voeten heeft.
In zo'n situatie is individuele temperatuurregeling logischer dan de hele slaapkamer steeds kouder of warmer maken.
De opbouw van de matrashoes blijft belangrijk
Niet ieder watergekoeld systeem is hetzelfde.
Er bestaan dunne uitvoeringen waarin voornamelijk waterkanaaltjes zijn verwerkt, maar ook dikkere systemen waarbij die gecombineerd worden met bijvoorbeeld koudschuim en een ventilerend 3D-breisel.
Een constructie met ongeveer 2 cm open koudschuim, een ventilerende tussenlaag en een raster van flexibele waterleidingen kan naast temperatuurregeling ook enig extra ligcomfort bieden.
Voor de buitenhoes worden vaak technische, vochtregulerende stoffen gebruikt, zoals CoolMax.
Dat vind ik logisch. Wanneer je een systeem ontwikkelt om het slaapklimaat te verbeteren, moet je niet alleen naar de temperatuur van het water kijken. Ook vocht moet rond het lichaam kunnen worden afgevoerd.
Geen elektrische verwarmingsdraden onder het lichaam
Een ander interessant verschil met een traditionele elektrische deken is de manier waarop de warmte wordt getransporteerd.
Bij een watergedragen systeem stroomt door de matrashoes water in plaats van dat elektrische verwarmingsdraden het ligoppervlak verwarmen. De pomp, voeding en elektronica bevinden zich in de externe regelunit.
Soms worden dergelijke systemen daarom als 'EMF-vrij' aangeprezen. Die term vind ik te absoluut, omdat de regelunit en pomp uiteraard wel elektrisch werken.
Wat je wél kunt zeggen, is dat er geen elektrische verwarmingsdraden door het gedeelte van de hoes hoeven te lopen waarop je lichaam ligt. Voor mensen die daar bewust op letten, kan dat een aantrekkelijk verschil zijn.
Hoeveel geluid maakt zo'n systeem?
Omdat water moet circuleren, is er een pomp nodig. Helemaal geluidloos is zo'n systeem dus niet.
Bij stille apparaten wordt vaak een geluidsniveau van ongeveer 30 tot 35 dB opgegeven. Dat is vrij stil en het geluid is bovendien meestal constant, waardoor veel mensen eraan zullen wennen.
Voor zeer lichte slapers zou ik toch adviseren het apparaat eerst te beluisteren. Bij slaapcomfort telt uiteindelijk ieder detail.
En het energieverbruik?
Ook hier zie ik een voordeel in het principe.
In plaats van een complete slaapkamer actief te koelen of verwarmen, wordt een relatief klein oppervlak op temperatuur gebracht. Dat maakt lokale temperatuurregeling in principe efficiënt.
Het daadwerkelijke stroomverbruik verschilt echter per apparaat en hangt af van vermogen, omgevingstemperatuur, gekozen instelling en gebruiksduur.
Bij sommige systemen ligt het maximale vermogen rond 150 watt en neemt het energiegebruik af zodra de ingestelde temperatuur is bereikt.
Ik zou daarom niet te veel waarde hechten aan reclameslogans over een exact bedrag per nacht. Wie het precies wil weten, kan voor een paar tientjes een energiemeter gebruiken en zelf meten wat het apparaat werkelijk verbruikt.
Voor wie vind ik dit vooral interessant?
Niet iedereen heeft actieve temperatuurregeling nodig. Wie iedere nacht probleemloos doorslaapt en het zelden te warm of koud heeft, hoeft van mij geen apparaat naast zijn bed te zetten.
Maar voor mensen die:
- structureel warm slapen;
- regelmatig het dekbed van zich afgooien;
- wakker worden doordat het bed klam wordt;
- juist moeilijk in een koud bed stappen;
- met een partner slapen die een heel andere temperatuur prettig vindt;
- of ondanks goed beddengoed en een koele slaapkamer last houden van warmte,
vind ik dit absoluut een techniek die het bekijken waard is.
Verwacht geen wondermiddel
Daar hoort wel een belangrijke kanttekening bij.
Een watergekoelde matrashoes maakt een slecht matras niet ineens goed. Ook lost hij de oorzaak van ernstig nachtzweten niet op.
Wie plotseling, hevig of langdurig 's nachts transpireert zonder duidelijke verklaring, doet er verstandig aan dit met een arts te bespreken. Nachtzweten kan allerlei oorzaken hebben die niets met het bed te maken hebben.
Maar wanneer duidelijk is dat vooral warmte in de slaapomgeving het probleem vormt, kan actieve temperatuurregeling wel degelijk interessant zijn.
Een ontwikkeling waar ik positief over ben
Ik ben normaal gesproken terughoudend met slaapgadgets. Er worden nogal wat producten verkocht die spectaculaire verbeteringen beloven zonder dat duidelijk is wat ze werkelijk toevoegen.
Bij watergestuurde temperatuurregeling kijk ik daar anders naar.
Niet omdat zo'n systeem iemand automatisch beter laat slapen, maar omdat de techniek logisch is. Als warmte of kou je wakker houdt, is het interessant dat je niet langer alleen de temperatuur van de hele slaapkamer hoeft te veranderen. Je kunt ook het microklimaat direct rond het lichaam beïnvloeden.
Dat maakt deze techniek naar mijn mening meer dan zomaar een slaapgadget.
Vooral voor uitgesproken warme slapers zie ik actieve waterkoeling als een interessante ontwikkeling. Niet iedereen zal het nodig hebben, maar voor de juiste persoon kan het verschil tussen een warm, klam bed en een aangenaam slaapklimaat behoorlijk groot zijn.