Koude voeten in bed komen vaak doordat uw lichaam bij kou minder bloed naar de huid van uw voeten laat stromen. Loszittende sokken, een aangenaam warme kruik en passend beddengoed kunnen helpen om comfortabel in slaap te vallen. Blijven uw voeten ook overdag koud, verkleuren ze of heeft u pijn of gevoelsverlies, laat dat dan beoordelen door uw huisarts.
In mijn 38 jaar in het beddenvak heb ik veel mensen gesproken die moeilijk in slaap komen doordat ze het te koud hebben. Soms zijn alleen de voeten koud, soms ook de benen of onderrug. Dan kunt u nog zo’n goed matras hebben: als u ligt te rillen, komt u moeilijk tot rust.
Toch hoeft de oplossing niet ingewikkeld te zijn. Vaak helpt een kleine aanpassing aan uw avondroutine of slaapgereedschap al. Het gaat erom dat u behaaglijk ligt, zonder dat uw bed gedurende de nacht te warm wordt.

Waarom heeft u koude voeten in bed?
Als het koud is, vernauwen de bloedvaten in uw huid. Uw lichaam beperkt daarmee het warmteverlies en houdt de romp warm. Handen en voeten kunnen daardoor koud aanvoelen.
Dat merkt u bijvoorbeeld wanneer u een avond stil heeft gezeten en vervolgens in een koud bed stapt. Uw voeten zijn dan al afgekoeld voordat u gaat liggen. Dun beddengoed, tocht of een onvoldoende afgedekt voeteneinde kunnen het ongemak versterken.
Ook persoonlijke verschillen spelen mee. De een heeft snel warme voeten, terwijl de ander met dezelfde kamertemperatuur bedsokken nodig heeft. Dat betekent niet automatisch dat er iets mis is met de bloedsomloop.
Koude voeten door een koele omgeving zijn iets anders dan voeten die voortdurend koud, pijnlijk of gevoelloos zijn. Bij aanhoudende klachten verdient de oorzaak aandacht.
Waarom helpen warme voeten bij het inslapen?
Uw lichaam bereidt zich ’s avonds voor op slaap. Daarbij daalt de temperatuur diep in het lichaam geleidelijk. Tegelijk kan er juist meer bloed naar de huid van handen en voeten stromen, zodat uw lichaam daar warmte kan afgeven.
Warme voeten en een dalende kerntemperatuur kunnen dus prima samengaan.
Onderzoekers Kräuchi en collega’s beschreven een verband tussen warmteafgifte via handen en voeten en sneller inslapen. Dat ondersteunt het belang van temperatuurregeling rond bedtijd, maar betekent niet dat steeds meer warmte steeds beter werkt. Zie het onderzoek in Nature over warme voeten en inslapen.
Mijn praktische advies is eenvoudig: probeer eerst comfortabel warm te worden. U hoeft niet onder een steeds dikker dekbed te kruipen als alleen uw voeten koud zijn.
Meer adviezen vindt u bij snel en goed in slaap vallen.
Wat helpt tegen koude voeten in bed?
1. Draag schone sokken die niet knellen
Slapen met sokken is voor de meeste mensen prima als dat prettig voelt. Kies zachte, droge sokken met voldoende ruimte bij de tenen en een boord die niet knelt. Wol kan prettig isoleren; katoen kan fijn zijn wanneer u een lichtere sok zoekt.
Worden uw voeten klam of te warm, trek de sokken dan uit. U hoeft ze niet de hele nacht aan te houden.
Er is ook onderzoek naar gedaan. In een kleine studie uit 2018 vielen zes jonge mannen met bedsokken gemiddeld eerder in slaap dan zonder. De proef vond plaats bij 23 °C. Dat is een interessante aanwijzing, maar te beperkt om iedereen een bepaald aantal minuten slaapwinst te beloven. Zie het onderzoek van Ko en Lee naar bedsokken.
2. Gebruik een lekker warme kruik
Een warme kruik kan bijzonder fijn zijn wanneer u met koude voeten in bed stapt. U voelt de warmte geleidelijk door het beddengoed komen en hoeft niet te wachten tot uw eigen lichaam het koude voeteneinde heeft opgewarmd.
De kruik hoeft daarvoor beslist niet gloeiend heet te zijn. Gewoon aangenaam warm is voldoende. Warmte waar u uw voeten steeds voor moet wegtrekken, is te veel.
Ik zou een kruik vooral gebruiken om het voeteneinde voor te verwarmen en hem voor het slapen uit bed halen. Zo profiteert u van een behaaglijk bed zonder langdurig contact met een warmtebron.
Gebruik de kruik zorgvuldig:
- Volg de gebruiksaanwijzing en gebruik geen kokend water.
- Controleer de kruik, sluiting en eventuele rubberring op beschadiging.
- Sluit hem goed en controleer op lekkage.
- Gebruik een geschikte kruikenzak; leg de kruik niet rechtstreeks tegen de huid.
- Ga niet op de kruik liggen en klem hem niet onder uw lichaam.
De Nederlandse Brandwonden Stichting geeft aanvullende adviezen voor veilig kruikgebruik.
Heeft u minder gevoel in uw voeten, bijvoorbeeld door diabetes? Gebruik dan geen kruik of andere directe warmtebron tegen uw voeten op eigen initiatief. U merkt mogelijk niet dat het te heet wordt. Bespreek een geschikte aanpak met uw behandelaar. Thuisarts waarschuwt hiervoor bij voetverzorging bij diabetes.
3. Warm uw voeten vooraf rustig op
Een kort, aangenaam warm voetenbad of een warme douche kan prettig zijn voordat u naar bed gaat. Het water hoeft niet heet te zijn. Droog uw voeten daarna goed af, ook tussen de tenen, en voorkom dat ze op een koude vloer meteen weer afkoelen.
Bij diabetes, verminderd gevoel of voetwondjes volgt u de voetverzorgingsadviezen van uw behandelaar.
4. Beweeg nog even na lang stilzitten
Heeft u de hele avond gezeten? Loop dan voor het slapen nog even rustig door het huis of beweeg uw enkels en tenen. Dat is vaak prettiger dan met al koude voeten onder het dekbed kruipen.
U hoeft er geen intensieve training van te maken. Een paar minuten rustig bewegen is een eenvoudige eerste stap.
5. Verwarm uw bed eventueel voor
Een elektrische onderdeken kan helpen om een koud bed vooraf aangenamer te maken. Controleer of het product voor die toepassing is bedoeld en volg de gebruiksaanwijzing.
Mijn voorkeur als eenvoudig uitgangspunt: voorverwarmen en uitschakelen voordat u gaat slapen. Laat een deken alleen tijdens de slaap aan wanneer de fabrikant dat uitdrukkelijk toestaat, met de voorgeschreven instelling. Een lage stand alleen bewijst niet dat nachtelijk gebruik geschikt is.
Gebruik geen beschadigde of opgefrommelde deken. De Brandweer adviseert elektrische dekens volledig uit te vouwen en de gebruiksaanwijzing te volgen.
Lees ook de uitleg over uw bed actief koelen of verwarmen.
Koud in bed: kijk naar dekbed, onderdeken en matras
Sluit uw dekbed goed aan bij de voeten?
Voordat u iets nieuws koopt, zou ik eerst kijken waar u precies kou voelt. Komt er lucht langs het voeteneinde? Is het dekbed te kort? Trekt uw partner het onbewust naar zich toe?
Een dekbed moet voldoende ruimte geven en tegelijk goed om uw lichaam kunnen liggen. Te strak instoppen is ook niet prettig: uw voeten moeten ontspannen kunnen bewegen.
Kijk bij de warmte vooral naar de uitvoering en dikte. Een dun en een dik dekbed van hetzelfde materiaal kunnen heel verschillend aanvoelen. Dons, wol, synthetische vezels, katoen en zijde vertellen ieder iets over het materiaal, maar de materiaalnaam alleen bepaalt niet hoe warm het complete dekbed is.
Lees verder over welk dekbed u kunt kiezen. Wordt u later in de nacht juist te warm, bekijk dan ook de uitleg over wakker worden door warmte.
Wat kan een onderdeken doen?
Een wollen onderdeken kan extra isolatie en een behaaglijker liggevoel geven. Een katoenen molton beschermt vooral het matras en kan het contactoppervlak aangenamer laten aanvoelen. Een dunne molton is echter geen vervanging voor een isolerende onderdeken.
Let op de combinatie van lagen. Een beschermer, onderdeken en hoeslaken kunnen samen ook te warm worden. Volg bij een elektrische onderdeken bovendien de voorschriften over wat erboven en eronder mag liggen.
Meer hierover leest u bij het gebruik van een molton voor uw matras.
Waarom voelt een matras koud aan?
Een onbeslapen matras neemt ongeveer de temperatuur van de omgeving aan. Als u gaat liggen, warmt uw lichaam de bovenste lagen op. Hoe snel dat prettig voelt, hangt onder meer af van de hoes, comfortlagen en het beddengoed.
Koudschuim heet niet zo omdat u er koud op hoort te liggen. Ook is latex niet automatisch het warmste matras en pocketvering niet automatisch het koelste. De complete opbouw bepaalt veel.
Sommige soorten traagschuim voelen in een koude kamer aanvankelijk steviger aan en worden soepeler door lichaamswarmte. Hoe sterk dat gebeurt, verschilt per uitvoering.
Mijn advies: beoordeel uw hele bed voordat u het matras vervangt. Een passende onderdeken, betere aansluiting van het dekbed of kort voorverwarmen kan al voldoende zijn. Vergelijk de materialen bij koudschuim, traagschuim en latex.
Welke slaapkamertemperatuur is prettig?
Voor veel volwassenen is ongeveer 17 tot 19 °C, met 18 °C als praktisch startpunt, een bruikbare instelling. Het is geen temperatuur die iedereen moet verdragen: pas de kamer en het beddengoed aan als u blijft rillen of juist gaat zweten. Ventileer voldoende, maar voorkom een koude luchtstroom rechtstreeks over uw bed. Meer uitleg staat bij de beste slaapkamertemperatuur.
Wanneer moet u met koude voeten naar de huisarts?
Maak een afspraak wanneer uw voeten ook overdag in een warme omgeving opvallend koud blijven, zeker bij andere klachten.
Let bijvoorbeeld op:
- Verkleurende tenen, zoals wit, blauw en daarna rood, soms met pijn of tintelingen. Dit kan passen bij het fenomeen van Raynaud.
- Pijn of kramp bij het lopen, die bij stilstaan afneemt, of wondjes die slecht genezen. Laat mogelijke problemen met de slagaderen in de benen beoordelen.
- Minder gevoel, tintelingen of voetwondjes, vooral wanneer u diabetes heeft.
- Over het algemeen snel koud zijn en duidelijke vermoeidheid. Dat kan verschillende oorzaken hebben, waaronder een te langzaam werkende schildklier. Bij vermoeidheid, bleekheid of kortademigheid kan de huisarts ook beoordelen of bijvoorbeeld bloedarmoede een rol speelt.
Wordt één voet of been plotseling koud en bleek, met hevige pijn, gevoelsverlies of krachtsverlies? Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost. Ga dit niet met een kruik proberen op te lossen. Zie het spoedadvies van Thuisarts bij een plotseling koud en pijnlijk been.
Mijn advies: maak uw bed behaaglijk, stap voor stap
Begin bij de eenvoudigste aanpassing. Trek schone, losse sokken aan, beweeg nog even na het stilzitten of verwarm het voeteneinde met een lekker warme kruik. Die kruik hoeft niet gloeiend heet te zijn om veel comfort te geven.
Blijft u koud liggen, kijk dan naar het geheel: dekbed, onderdeken, matras en slaapkamer. Goed slaapgereedschap hoort u te helpen ontspannen. U moet niet eerst een halfuur liggen rillen voordat uw bed prettig wordt.
En blijven uw voeten ook buiten bed koud of komen er andere klachten bij, laat de oorzaak beoordelen. Een behaaglijk bed helpt bij comfort; aanhoudende lichamelijke klachten verdienen hun eigen aandacht.
Wilt u ook andere onderdelen van uw nachtrust verbeteren? Lees dan mijn tips om beter te slapen.