Een matras op maat laten maken klinkt misschien alsof het alleen bedoeld is voor een boot, caravan of een bed met een afwijkende maat. Maar maatwerk kan veel meer betekenen dan alleen een matras van bijvoorbeeld 85 × 205 cm.
Voor mij begint maatwerk eigenlijk bij de persoon die erop gaat slapen.
Ik maak inmiddels 28 jaar matrassen en juist dat vind ik nog steeds het mooie van het vak. Je kunt twee matrassen naast elkaar leggen die er aan de buitenkant bijna hetzelfde uitzien, terwijl er binnenin een wereld van verschil zit.
Ander schuim, een andere dichtheid, meer veerkracht, een betere tijk, een opener celstructuur, minder lijm of een andere opbouw. Als klant zie je daar aanvankelijk bijna niets van.

Totdat je erop gaat slapen.
Waarom ik na 28 jaar nog steeds voor kwaliteit kies
Als je zelf matrassen maakt, weet je ook waar je goedkoper zou kunnen werken.
Dat klinkt misschien een beetje vreemd om zo op te schrijven, maar het is wel de werkelijkheid. Voor vrijwel ieder materiaal bestaat een goedkopere variant. Schuim kan goedkoper, een tijk kan goedkoper en ook op de afwerking en gebruikte materialen kun je besparen.
Ik heb daar in al die jaren eigenlijk steeds minder mee gekregen.
Niet omdat een duurder materiaal per definitie beter is. Zo simpel is het niet. Maar goede materialen leveren bij een matras op meerdere punten tegelijkertijd voordeel op.
En dat vind ik interessant.
Neem een goed veerkrachtig koudschuim. Dat kan niet alleen langer meegaan, maar kan ook sneller terugveren, beter ondersteunen en gemakkelijker met het lichaam meebewegen. Een goede open celstructuur kan bovendien helpen bij de ventilatie.
Je wint dus niet alleen aan het einde van de levensduur. Je hebt er iedere nacht iets aan.
Dat is voor mij misschien wel de belangrijkste reden om voor kwaliteit te kiezen.
Een goed matras hoeft helemaal niet keihard te zijn
Dit is iets wat ik in de praktijk nog vaak tegenkom.
Mensen denken dat een stevig matras automatisch meer ondersteuning geeft.
Maar hardheid en ondersteuning zijn niet hetzelfde.
Een goed materiaal kan relatief comfortabel en soepel aanvoelen en toch veel veerkracht en draagkracht hebben. De schouder moet bijvoorbeeld ruimte krijgen om iets in het matras weg te zakken, terwijl het matras tegelijkertijd moet voorkomen dat het hele lichaam te ver wegzakt.
Dat samenspel vind ik één van de leukste dingen van matrassen maken.
Een matras moet meegeven waar dat nodig is en ondersteunen waar dat nodig is. En het liefst zonder dat u zich daar tijdens het slapen überhaupt van bewust bent.
Dan doet een matras eigenlijk gewoon zijn werk.
Wat betekent 'op maat' dan?
Dat kan natuurlijk letterlijk een afwijkende maat zijn.
Ik heb in de loop der jaren matrassen in allerlei maten en vormen voorbij zien komen. Extra lang, extra breed, met schuine hoeken of rondingen voor een caravan, camper of boot. Ook oude ledikanten hebben soms maten waarvoor u niet even een standaardmatras uit een magazijn haalt.

Met schuim is gelukkig ontzettend veel mogelijk.
Maar maatwerk kan ook betekenen dat de stevigheid en de opbouw worden afgestemd op degene die erop gaat slapen.
Iemand van 55 kilo belast een matras nu eenmaal anders dan iemand van 110 kilo. Een zijslaper met brede schouders vraagt iets anders van een matras dan iemand die voornamelijk op zijn rug slaapt.
Dat klinkt logisch als je het zo opschrijft.
Toch worden ontzettend veel matrassen verkocht alsof één uitvoering voor vrijwel iedereen zou moeten werken.
Dat heb ik na 28 jaar matrassen maken nog steeds niet kunnen ontdekken.
Mensen verschillen daarvoor gewoon te veel.
Kijk vooral naar wat er ín een matras zit
Als ik consumenten één advies zou mogen geven, dan is het misschien wel dit: kijk iets minder naar de mooie buitenkant en vraag wat vaker wat er binnenin zit.
Want daar betaalt u uiteindelijk voor.
Vraag welke schuimsoorten zijn gebruikt. Vraag naar de kwaliteit en dichtheid. Vraag hoe de verschillende lagen aan elkaar zijn bevestigd en waarvan de matrastijk is gemaakt.
En vraag gerust of er bepaalde chemische behandelingen zijn toegepast.
Ik vind dat helemaal geen vreemde vragen.
U ligt misschien tien jaar lang iedere nacht op zo'n matras. Dan mag u toch weten waar het van gemaakt is?
Zo min mogelijk onnodige toevoegingen
Zelf ben ik in de loop der jaren steeds kritischer geworden op onnodige chemische toevoegingen in matrassen.
Niet omdat alles wat 'chemisch' is automatisch gevaarlijk zou zijn. Dat zou onzin zijn. Schuim zelf is tenslotte ook een technisch vervaardigd materiaal.
Maar ik zie niet in waarom je stoffen aan een matras zou toevoegen die voor de werking ervan niet nodig zijn.
Denk bijvoorbeeld aan bepaalde brandvertragende behandelingen, anti-huisstofmijtproducten of anti-bedbugmiddelen.
Als het zonder kan, heeft dat mijn voorkeur.
Hetzelfde geldt voor lijm. Verschillende schuimlagen moeten natuurlijk op hun plaats blijven, maar dat betekent niet dat je ieder oppervlak volledig met lijm hoeft dicht te zetten. Ook de keuze van de lijm zelf vind ik belangrijk.
Voor mij hoort dat gewoon bij netjes een matras maken.
Niet spannender maken dan het is.
Ventilatie zit niet in één gaatje of gleufje
Ook over ventilatie wordt veel geroepen.
Een paar gaten of gleuven in een schuimlaag en ineens heet een matras 'extra ventilerend'.
Zo eenvoudig werkt het niet.
Het slaapklimaat wordt bepaald door het hele pakket: het soort schuim, de celstructuur, de verschillende lagen, de tijk, de gebruikte lijm, het beddengoed en uiteindelijk ook de bedbodem.
Daarom vind ik de kwaliteit van het schuim zo belangrijk.
Een goed, open en veerkrachtig schuim kan helpen warmte en vocht gemakkelijker af te voeren. Combineer dat met een goede vochtregulerende tijk en een open bedbodem en dan heb je een heel ander uitgangspunt dan wanneer vrijwel alles dicht op elkaar zit.
De tijk wordt vaak vergeten
De matrastijk is de hoes die om het matras zit.
Veel mensen kijken ernaar alsof het de verpakking van het matras is. Een mooie stof, een leuk stiksel en klaar.
Maar de tijk is veel belangrijker dan dat.
Het is de eerste laag waar uw lichaam mee te maken krijgt. Een stugge tijk kan zelfs invloed hebben op hoe soepel de bovenste laag van het matras kan reageren.
Daarnaast moet de tijk vocht kunnen opnemen en weer afgeven.
Ik heb daarom een voorkeur voor soepele, goed vochtregulerende materialen. Tencel/lyocell vind ik bijvoorbeeld interessant omdat het vocht goed kan opnemen en weer afgeven.
Het zijn misschien details, maar een matras bestaat uiteindelijk uit heel veel van dit soort details.
En bij elkaar maken die details een behoorlijk verschil.
Hoe groot moet een matras zijn?

Bij een matras op maat hoort natuurlijk ook de afmeting.
Mijn advies is om niet te krap te kiezen.
Ongeveer 20 cm langer dan uw lichaamslengte is een goede richtlijn. Bent u 1,90 meter, dan zou ik dus liever naar 210 cm kijken dan automatisch een standaardlengte van 200 cm nemen.
Als er voldoende ruimte in de slaapkamer is, vind ik ook wat extra breedte prettig.
We bewegen allemaal tijdens onze slaap. Daar moet gewoon ruimte voor zijn.
Een matras van 90 cm breed kan prima zijn, maar 100 of 120 cm voor één persoon voelt heel anders wanneer u graag wat ruimer ligt.
Soms is een mal beter dan een meetlint
Bij een gewoon rechthoekig matras is maatwerk niet zo ingewikkeld.
Bij een boot, caravan, camper of een afwijkend ledikant wordt het leuker.

Dan heb je soms te maken met rondingen, schuine hoeken of wanden die helemaal niet zo recht blijken te zijn als ze eruitzien.
In zo'n geval zou ik liever met een goede mal werken dan met een velletje papier waarop twintig maten staan.
Dat heb ik in de praktijk wel geleerd.
Een centimeter verschil lijkt weinig, totdat een matras precies in een uitsparing moet passen.
Een matras precies naar uw lichaam vormen?
Er zijn ook ontwerpers geweest die het idee van maatwerk veel verder hebben doorgevoerd en een matras letterlijk naar het lichaam en de favoriete slaaphouding van één persoon vormden.
Ik vind dat prachtig om te zien.
Als matrassenmaker word ik sowieso blij van mensen die proberen iets totaal anders te bedenken.
Maar of ik er zelf iedere nacht op zou willen slapen, is een tweede.
We liggen namelijk niet acht uur lang in exact dezelfde houding. We draaien, verschuiven een been, gaan van onze zij naar onze rug en weer terug.
Een matras moet die beweging juist toelaten.
Wat mij betreft moet het matras zich daarom aanpassen aan de mens en niet de mens aan zijn matras.
En dan hebben we het nog niet eens over hoe u een hoeslaken om een volledig naar uw lichaam gevormd matras krijgt.
Ook bij maatwerk zou ik willen proefslapen
Dit vind ik belangrijk.
Hoeveel ervaring iemand ook heeft met matrassen, niemand kan honderd procent voorspellen hoe u na drie weken op een bepaald matras slaapt.
Ik in ieder geval niet.
Na 28 jaar kan ik op basis van lichaamsbouw, gewicht, slaaphouding en ervaring behoorlijk goed inschatten welke richting verstandig is. Maar uiteindelijk bent u degene die erop moet slapen.
Daarom vind ik een goede proefperiode thuis belangrijk.
Vraag vooraf wel hoe die proefperiode werkt. Krijgt u bij een retour uw geld terug? Mag u alleen omruilen? Zijn er kosten? En wat gebeurt er vervolgens met het matras dat u terugstuurt?
Ook dat zijn vragen die u gewoon mag stellen.
Misschien ben ik na 28 jaar juist kritischer geworden
Je zou denken dat matrassen maken na 28 jaar routine wordt.
Bij mij is eigenlijk het tegenovergestelde gebeurd.
Ik ben kritischer geworden op schuim, op lijm, op tijken en op allerlei mooie marketingverhalen. Misschien juist omdat ik weet hoeveel verschil de materiaalkeuze kan maken.
Ik heb liever drie echt goede materialen in een matras dan zeven lagen die vooral interessant klinken in een brochure.
Kwaliteit levert namelijk veel meer op dan alleen een langere levensduur.
Een goed materiaal kan meer veerkracht geven. Het kan beter ondersteunen. Het kan gemakkelijker ventileren en langer zijn oorspronkelijke eigenschappen behouden. En door bewust te kiezen welke behandelingen en toevoegingen wel en niet nodig zijn, kun je ook een zo schoon en eenvoudig mogelijk opgebouwd slaapoppervlak maken.
Dat zijn allemaal eigenschappen waar u niet pas over tien jaar iets aan heeft.
Daar heeft u vannacht al iets aan.
En misschien is dat wel waarom ik matrassen maken na al die jaren nog steeds zo'n mooi vak vind.
Een goed matras hoeft helemaal niet spectaculair te zijn. Als u 's avonds gaat liggen, gemakkelijk in slaap valt en er 's ochtends eigenlijk niet over heeft nagedacht waarop u de hele nacht heeft gelegen, dan heeft de matrassenmaker zijn werk waarschijnlijk behoorlijk goed gedaan.