Huisstofmijt is een piepklein, spinachtig diertje dat in vrijwel ieder huis leeft, en het liefst in uw bed: daar is het warm, vochtig en ligt er volop voedsel in de vorm van huidschilfers. De mijt zelf bijt niet en is onschuldig. Klachten zoals een verstopte neus, niezen of benauwdheid komen van de uitwerpselen van de mijt, waar sommige mensen allergisch voor zijn.
Ik krijg er al jaren vragen over, en bijna altijd gaan ze over het bed. Daarom leg ik hieronder niet alleen uit wat huisstofmijt is en hoe u een allergie herkent, maar ook wat het betekent voor uw matras, kussen en beddengoed.
Wat is huisstofmijt?

Een huisstofmijt is geen insect. Het is een spinachtige, familie van de spin en de teek. Een volwassen mijt is ongeveer 0,3 millimeter groot en met het blote oog niet te zien. In de volksmond heet hij ook wel huismijt of stofmijt; meestal wordt daarmee hetzelfde diertje bedoeld.
Huisstofmijten leven vooral van huidschilfers van mensen, en in mindere mate van huisdieren. Water drinken ze niet: ze halen hun vocht uit de lucht. Daarom zijn ze zo afhankelijk van de luchtvochtigheid. Ze gedijen het best bij een temperatuur rond de 20 à 25 graden en een relatieve luchtvochtigheid van zo'n 70 à 80 procent. Zakt de luchtvochtigheid langdurig onder ongeveer 50 procent, dan drogen ze uit.
Van eitje tot volwassen mijt duurt ongeveer een maand. Een volwassen mijt leeft enkele weken tot een paar maanden en een vrouwtje legt in die tijd tientallen eitjes. Zijn de omstandigheden gunstig, dan groeit een populatie dus snel.
Bijten huisstofmijten?
Nee. Huisstofmijten bijten niet, ze steken niet en ze zuigen geen bloed. Ze leven ook niet op uw huid, maar in het stof en textiel om u heen.
De klachten komen van hun uitwerpselen. Dat zijn minuscule bolletjes met eiwitten waar het afweersysteem van mensen met een allergie op reageert. Als ze opdrogen, vallen ze uiteen tot fijn stof dat bij iedere beweging in de lucht komt: als u uw kussen opschudt, het dekbed rechttrekt of zich 's nachts omdraait. Dat stof ademt u in.
Heeft u jeuk in bed, dan komt dat dus niet door een beet van huisstofmijt. Bij mensen met eczeem kan een huisstofmijtallergie de jeuk wel verergeren. Ziet u bultjes of beetjes, of jeukt het vooral 's nachts tussen de vingers of in huidplooien, dan gaat het eerder om iets anders, zoals bedwantsen, vlooien of schurft. Schurft wordt overigens wél door een mijt veroorzaakt, maar een heel andere, die in de huid leeft. Laat zulke klachten door uw huisarts beoordelen.
Waar zitten huisstofmijten?
Overal waar stof, textiel en vocht samenkomen. In huis zijn dat vooral:
- het matras
- het hoofdkussen
- het dekbed
- de boxspring en andere beklede bedbodems
- de bank en stoffen stoelen
- vloerkleden en vloerbedekking
- gordijnen
- knuffels

Het bed is veruit hun favoriete plek, en dat is niet zo vreemd. Er komen daar drie dingen samen. Warmte, want uw lichaam verwarmt het bed acht uur per nacht. Vocht, want u verliest 's nachts vocht via zweet en adem. En voedsel, want u verliest in bed voortdurend huidschilfers. Bovendien bestaat een bed bijna helemaal uit textiel en vulmateriaal waarin dat allemaal blijft hangen.
Een boxspring is bekleed met stof en laat zich lastiger reinigen dan een open bedbodem, dus ook daar kan zich op den duur stof ophopen.
Wat veel mensen niet weten: een huisstofmijt heeft haakjes aan zijn pootjes waarmee hij zich aan textiel vasthoudt. Met stofzuigen haalt u vooral stof en uitwerpselen weg, levende mijten veel minder.
Huisstofmijt in de herfst en winter
Wie allergisch is, merkt het vaak in het najaar. Dat lijkt tegenstrijdig, want juist in de winter zijn er minder mijten. Toch klopt het.
Na een vochtige zomer is de mijtenpopulatie in het late najaar op zijn grootst. Gaat dan de verwarming aan, dan wordt de lucht in huis droger en sterven veel mijten. Hun resten en uitwerpselen drogen uit, vallen uiteen tot fijn stof en verspreiden zich gemakkelijker door het huis. Tegelijk zetten we de ramen minder vaak open en zijn we meer binnen. Er hangt dus meer allergeen in de lucht, terwijl er minder wordt geventileerd.
Een zachte winter maakt het vaak erger. Er hoeft dan minder gestookt te worden, de lucht blijft vochtiger en er overleven meer mijten tot in het voorjaar. Het jaar daarop begint het najaar dan met een grotere populatie. In de slaapkamer speelt dat nog sterker, omdat het bed ook in een koude winter warm en vochtig blijft.
Zo herkent u een huisstofmijtallergie
De klachten lijken vaak op een verkoudheid die maar niet overgaat:
- niezen, een loopneus of een verstopte neus
- jeukende, rode of tranende ogen
- hoesten
- benauwdheid of een piepende ademhaling
- verergering van astma of eczeem

Veel mensen hebben 's nachts en bij het opstaan de meeste last. Dat is logisch: u ligt urenlang met uw gezicht dicht bij kussen en matras, en iedere beweging brengt allergeen in de lucht.
Een verkoudheid is meestal binnen twee weken over. Houden de klachten langer aan, slaapt u er slecht door, of wordt u benauwd of gaat u piepend ademen, ga dan naar uw huisarts. Die kan met een bloedtest of huidpriktest nagaan of u allergisch bent. Wat u daarna kunt doen, leest u in Huisstofmijtallergie: wat helpt in bed en slaapkamer?.
Wat helpt tegen huisstofmijt?
Helemaal mijtvrij krijgt u uw huis nooit. Wel kunt u het aantal mijten en de hoeveelheid allergeen flink terugbrengen. Dit zijn de zes maatregelen die het meeste doen:
- Was op 60 graden. Lager overleven mijten het meestal, dus was beddengoed, hoezen en wasbare knuffels op minimaal 60 graden.
- Ventileer. Lucht de slaapkamer dagelijks, zodat het vocht van de nacht weg kan.
- Laat het beddengoed openliggen. Sla het dekbed 's ochtends terug, zodat matras en dekbed kunnen drogen.
- Gebruik allergeendichte hoezen. Ze laten vocht door maar houden mijten en hun uitwerpselen tegen; ze werken alleen in combinatie met de andere maatregelen.
- Neem stof vochtig af. Een vochtige doek bindt het stof, een droge doek of plumeau verspreidt het juist.
- Kies voor een dikke katoenen onderdeken. Een dikke katoenen molton vangt zo goed als alle huisstofmijt op en als u de onderdeken minimaal één keer in de 6 weken wast houdt u uw bed nagenoeg huisstofmijtvrij.

Alle tips op een rij vindt u in Huisstofmijt bestrijden.
Huisstofmijt en uw matras
Hier kan ik iets toevoegen wat u op de meeste allergiesites niet leest, want ik zie dagelijks wat er na jaren in een matras zit.

Wat er na jaren in een matras zit. Huidschilfers, vocht, mijten en hun uitwerpselen, vooral in de tijk, de vulling en de bovenste lagen. Dat is bij ieder matras zo, ook bij een duur en goed onderhouden matras. Het verhaal dat een matras na tien jaar twee keer zo zwaar is door mijten hoor ik vaak, maar ik heb daar nog nooit een onderbouwing voor gezien. Dat het vol zit met stof en allergeen, staat wel vast.
Welk matras het minst gevoelig is. Een mijtvrij matras bestaat niet. Naar mijn ervaring biedt een compacte schuimkern, zoals koudschuim of traagschuim, minder holle ruimte waarin stof zich ophoopt dan een veerkern met losse vullagen. Maar belangrijker dan het kernmateriaal is de tijk. Een afneembare, wasbare tijk maakt een groot verschil, net als een molton of onderdeken die u heet kunt wassen. Matrassen waarvan de tijk met een anti-huisstofmijtmiddel is behandeld, raad ik niet aan: u slaapt dan iedere nacht op dat (chemische) middel, en het vervangt het wassen niet.
Wat een hoes doet. Een allergeendichte hoes sluit het matras helemaal af. Mijten en uitwerpselen die erin zitten, blijven erin, en er komt niets nieuws bij. De hoes maakt het matras dus niet schoon, maar voorkomt dat u het allergeen inademt. Daarom heeft een hoes alleen zin als u de rest van het bed ook goed bijhoudt.
Wanneer vervangen zin heeft. Is uw matras oud, heeft het geen afneembare tijk en bent u allergisch, dan is een nieuw matras met vanaf de eerste dag een hoes of wasbare tijk een schone start. Ondersteunt het matras ook nog minder goed dan vroeger, dan is de keuze snel gemaakt. Is uw matras nog goed en heeft het een wasbare tijk, dan heeft vervangen alleen vanwege huisstofmijt weinig zin. Een goede hoes en een vaste was-routine doen dan meer.