Chris NederhorstEen matrastopper is in de eerste plaats bedoeld om een bestaand matras zachter en comfortabeler te maken.
Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar ik zie nog regelmatig dat een topper voor het verkeerde probleem wordt ingezet. Een matras dat te hard of te weinig comfortabel aanvoelt, kun je met een goede topper behoorlijk veranderen. Een versleten of doorgezakt matras daarentegen maak je met een topper niet ineens goed.
Dat onderscheid is belangrijk.
Ik werk inmiddels 28 jaar met matrassen en toppers en juist bij toppers zie je hoeveel verschil een relatief dunne laag goed materiaal kan maken. Soms hoeft een matras technisch helemaal niet vervangen te worden. Het ligt nog goed, ondersteunt voldoende, maar voelt gewoon te stevig bij schouders, heupen of rug.
Dan kan een goede topper precies zijn wat nodig is.
Wat doet een matrastopper eigenlijk?
Een topper, ook wel oplegmatras of topmatras genoemd, ligt boven op het bestaande matras.
De belangrijkste functie is extra comfort toevoegen.
Een topper kan:
- een te stevig matras zachter maken;
- de druk op schouders en heupen verminderen;
- het liggevoel comfortabeler maken;
- de overgang tussen twee losse matrassen minder voelbaar maken;
- het bed iets verhogen;
- het opmaken gemakkelijker maken.
Maar de basis blijft het matras eronder.
De topper verandert vooral de bovenste comfortlaag. De ondersteuning uit de diepere lagen komt nog steeds grotendeels van het matras.
Een topper werkt vooral goed als een matras te hard ligt
Dit is naar mijn ervaring het sterkste toepassingsgebied van een topper.
Stel dat uw matras technisch nog prima is. Het zakt niet door, de ondersteuning klopt en er is geen sprake van kuilvorming.
Maar het ligt nét te stevig.
Uw schouder krijgt te veel druk.
Uw heup voelt gevoelig.
Of u vindt het matras simpelweg niet comfortabel genoeg.
Dan kan een goede topper heel veel verschil maken.
De topper creëert een soepelere bovenlaag waardoor het lichaam makkelijker in het slaapoppervlak kan zakken. Het onderliggende matras blijft vervolgens voor de ondersteuning zorgen.
Dat is eigenlijk een heel logische opbouw.
Comfort bovenin, ondersteuning daaronder.
Een topper kan een te zacht matras niet steviger maken
Andersom werkt het veel minder goed.
Als het bestaande matras al te zacht is en u te diep wegzakt, kunt u daar niet zomaar een stevige topper bovenop leggen en verwachten dat het geheel weer goed wordt.
De topper wordt immers nog steeds gedragen door de zachte ondergrond.
Wanneer het matras onder de topper onvoldoende steun biedt, blijft dat probleem bestaan.
Daarom zeg ik altijd:
Een topper is vooral geschikt om een matras zachter en comfortabeler te maken. Niet om een te zacht of versleten matras te repareren.
Kan een topper helpen bij rugklachten?
Dat kan zeker, wanneer de klacht samenhangt met druk of een te harde ondergrond.
Als schouders, heupen of het bekken onvoldoende kunnen wegzakken, kan het lichaam gedurende de nacht gespannen blijven liggen.
Een goede topper kan dan extra ruimte en drukverdeling bieden.
Dat kan het liggen duidelijk comfortabeler maken.
Maar rugpijn heeft natuurlijk veel mogelijke oorzaken.
Een topper is geen behandeling voor rugklachten.
Ik zou dus niet zeggen: koop een topper en uw rugpijn verdwijnt.
Wat ik wél vaak zie, is dat iemand met een te stevig matras veel prettiger gaat liggen zodra er een goede comfortlaag bovenop komt.
En soms maakt juist dat kleine verschil de nacht een stuk rustiger.
Traagschuim als topper bij drukklachten
Traagschuim vind ik nog steeds één van de beste materialen wanneer drukverdeling het belangrijkste doel is.
Het materiaal vormt zich naar de contouren van het lichaam en vergroot daardoor het contactoppervlak.
De druk wordt dus niet alleen op schouder of heup opgevangen, maar over een groter gebied verdeeld.
Dat kan bijzonder prettig zijn voor mensen die gevoelig zijn voor druk.
Ook bij rugklachten kan traagschuim interessant zijn wanneer het bestaande matras te hard of te weinig vormend is.
Maar kwaliteit maakt veel verschil.
Een dun laagje goedkoop traagschuim doet iets heel anders dan een voldoende dikke laag van goede kwaliteit.
Koudschuim als topper
Een topper van koudschuim werkt anders.
Koudschuim reageert sneller en is veerkrachtiger.
Dat maakt het interessant voor mensen die wel zachter willen liggen, maar ook gemakkelijk willen kunnen draaien en bewegen.
Ik vind goed koudschuim vooral sterk door de combinatie van:
- comfort;
- veerkracht;
- ondersteuning;
- ventilatie;
- bewegingsvrijheid.
Een goede koudschuimtopper kan een stevig matras duidelijk comfortabeler maken zonder dat het liggevoel heel omsluitend wordt.
Voor mensen die traagschuim te langzaam of te warm vinden, kan dat juist een heel prettige oplossing zijn.
Latex kan ook uitstekend werken
Ook latex is geschikt voor een topper.
Latex is soepel, elastisch en drukverdelend.
Het voelt anders dan koudschuim en traagschuim, maar kan een vrij stevig matras heel comfortabel maken.
Sommige mensen ervaren latex als warmer. Dat hangt echter sterk af van de kwaliteit, perforatie, tijk en totale constructie.
Ook hier geldt weer: kijk niet alleen naar de naam van het materiaal.
De kwaliteit en opbouw bepalen uiteindelijk wat u voelt.
Waarom zones in een topper juist wél belangrijk zijn
Hier wil ik duidelijk in zijn.
Een goed gezoneerde topper heeft naar mijn mening duidelijk meer mogelijkheden dan een volledig vlakke topper.
Waarom?
Omdat ons lichaam niet vlak is.
De schouder steekt uit.
De heup steekt uit.
De taille vraagt juist weer om ondersteuning.
Een vlakke schuimplaat reageert overal ongeveer hetzelfde.
Bij een gezoneerde topper kun je bepaalde delen van het oppervlak soepeler maken, waardoor bijvoorbeeld de schouder gemakkelijker kan wegzakken.
Dat maakt veel verschil, zeker voor zijslapers.
Vooral de schouderzone is belangrijk
Ik vind de schouderzone bij een topper misschien wel de meest waardevolle zone.
Een zijslaper ligt met een groot deel van het lichaamsgewicht op de schouder.
Wanneer de topper daar even stevig is als op de rest van het oppervlak, kan die schouder onvoldoende ruimte krijgen.
Door het schuim plaatselijk soepeler te maken of met een passend patroon te profileren, kan de schouder gemakkelijker in de topper zakken.
Dat zorgt voor minder druk en kan helpen om de wervelkolom rustiger te laten liggen.
De heup heeft eveneens ruimte nodig, maar meestal minder diep dan de schouder.
Daarom vind ik een goed ontworpen topper met zones technisch interessanter dan één simpele vlakke schuimlaag.
Zones moeten natuurlijk wel op de juiste plaats zitten
Daar zit wel een voorwaarde aan.
De zones moeten logisch aansluiten op het lichaam.
Bij een volwassen matras van normale lengte werkt dat meestal goed wanneer de zonering verstandig is ontworpen.
Maar niet iedere zoneconstructie is automatisch goed.
Sommige fabrikanten maken vooral veel verschillende uitsparingen omdat het er technisch indrukwekkend uitziet.
Daar heb ik weinig mee.
Een goede zone moet een duidelijke functie hebben.
De schouder meer ruimte geven.
De heup iets laten wegzakken.
De rest van het lichaam voldoende stabiliteit laten houden.
Meer ingewikkeld hoeft het niet te zijn.
Een topper moet progressief samenwerken met het matras
Een matrasopbouw werkt naar mijn mening het prettigst wanneer hij progressief is.
Dat betekent:
bovenin het meest comfortabel en soepel;
daaronder steeds iets meer ondersteuning.
Een topper past perfect in dat principe.
De topper vormt de zachte comfortlaag.
Het matras eronder levert steeds meer steun naarmate het lichaam dieper wordt belast.
Dat is precies waarom ik geen voorstander ben van een keiharde topper op een zacht matras.
Dan draai je de logische opbouw als het ware om.
De topper moet zachter en comfortabeler maken, terwijl het matras de draagkracht blijft leveren.
Hoe dik moet een goede topper zijn?
Dikte is belangrijk, maar u moet wel weten waaruit die dikte bestaat.
Een topper van 8 cm is niet automatisch beter dan één van 6 cm.
Het gaat vooral om de hoeveelheid functioneel schuim.
Een topper kan bijvoorbeeld 8 cm dik lijken, terwijl een flink deel van die hoogte uit dikke wattering in de tijk bestaat.
Die wattering voelt aanvankelijk vol en zacht, maar wordt na verloop van tijd vaak platter.
Daarom vraag ik liever:
Hoeveel centimeter schuim zit er werkelijk in?
Voor een serieuze topper vind ik ongeveer 6 cm effectief schuim een mooi uitgangspunt.
Met de tijk erbij komt u dan al snel rond 7 à 9 cm totale hoogte uit.
Dat is voldoende om daadwerkelijk invloed te hebben op het liggevoel.
Pas op met heel veel wattering
Een dikke tijk kan luxe ogen en voelen.
Maar voor ondersteuning en drukverdeling doet wattering veel minder dan een goede schuimlaag.
Wanneer een topper bijvoorbeeld 7 cm dik is maar daar slechts 2 of 3 cm schuim in zit, zou ik daar kritisch naar kijken.
De dikte op het prijskaartje zegt dan meer dan de functionele dikte.
Ik heb liever een topper met een goede laag koudschuim, traagschuim of latex en een soepele tijk dan een enorme wolk vulling die na een tijd grotendeels plat wordt.
Hoe lang gaat een topper mee?
Dat hangt sterk af van de kwaliteit.
Een topper is dunner dan een volledig matras en wordt daardoor relatief zwaar belast.
Een goedkope topper kan vrij snel zachter worden of kuilvorming ontwikkelen.
Een topper van hoogwaardige materialen kan veel langer zijn eigenschappen behouden.
Vier of vijf jaar wordt vaak als gemiddelde genoemd, maar ik hecht daar niet te veel waarde aan.
Kijk liever naar de topper zelf.
Veert hij nog goed terug?
Is er blijvende kuilvorming?
Voelt hij nog hetzelfde?
Is de drukverdeling nog prettig?
Dat zegt meer dan de kalender.
Moet u een topper draaien?
Draaien van hoofd- naar voeteneinde kan helpen de belasting te verdelen, mits de zonering dat toelaat.
Bij een topper met een specifieke schouder- en heupzone moet u natuurlijk wel opletten dat de zones na het draaien nog op de juiste plaats liggen.
Omkeren kan vaak helemaal niet.
Een traagschuimtopper of een topper met een specifieke boven- en onderzijde is daarvoor niet gemaakt.
Volg daarom de constructie en niet een algemene regel dat iedere topper vier keer per jaar omgekeerd moet worden.
Hoe voorkomt u dat een topper verschuift?
Een goede topper ligt meestal vrij stabiel, zeker wanneer hij voldoende dik en zwaar is.
Toch kan hij op een gladde matrastijk wat gaan schuiven.
Een goed passend hoeslaken kan al helpen.
Een antisliplaag tussen matras en topper kan eveneens effectief zijn.
Ook een onderdeken of molton met voldoende grip kan voorkomen dat de topper steeds van zijn plaats komt.
Een bies aan de rand kan de topper daarnaast wat meer vormvastheid geven.
Split-topper bij een elektrisch verstelbaar bed
Wie een elektrisch verstelbaar tweepersoonsbed heeft, kan kiezen voor een split-topper.
Daarbij loopt vanuit het hoofdeinde een opening naar beneden, zodat beide bedhelften onafhankelijk van elkaar omhoog kunnen.
Bij een dubbele split-topper is er ook vanuit het voeteneinde een opening.
Zo kunnen beide partners hoofd- en/of voeteneinde afzonderlijk verstellen zonder twee volledig losse toppers te gebruiken.
Dat is vooral prettig wanneer u wel één doorlopend ligoppervlak wilt houden.
De tijk van een topper doet echt mee
Ik vind de tijk belangrijker dan veel mensen denken.
De tijk ligt immers direct boven op de comfortlaag.
Een dikke en stugge hoes kan een zachte topper minder goed laten reageren.
Daarom geef ik de voorkeur aan een soepele tijk die vocht goed kan opnemen en afgeven.
Tencel/lyocell vind ik daarvoor een mooi materiaal.
Het voelt prettig aan en kan goed omgaan met vocht.
Maar ook hier kijk ik altijd naar de volledige samenstelling.
Niet alleen naar één woord op het etiket.
Gel en verkoelende toppers
Er zijn tegenwoordig veel toppers waarin gel, gelparels of een zogenaamd verkoelende laag wordt verwerkt.