Chris NederhorstHet beste matras. Wie online op zoek gaat naar een nieuw matras, komt deze woorden overal tegen.
Matrassen worden getest, vergeleken en krijgen cijfers. Regelmatig wordt vervolgens één matras uitgeroepen tot Beste uit de Test of Beste Koop. Dat kan nuttige informatie zijn wanneer u zich aan het oriënteren bent.
Maar er blijft één belangrijke vraag over:
Kan één matras werkelijk het beste zijn voor iedereen?
Na 38 jaar in het beddenvak en 28 jaar ervaring met het ontwikkelen en produceren van matrassen is mijn antwoord daarop: nee.
Niet omdat er geen uitstekende matrassen bestaan. Die zijn er zeker.
Maar omdat mensen daarvoor simpelweg te verschillend zijn.
Het beste matras voor wie?
Eigenlijk is het vreemd dat we bij matrassen zo gemakkelijk spreken over het beste.
We doen dat bij veel andere persoonlijke producten namelijk ook niet.
Wat zijn de beste schoenen?
Dat hangt ervan af wie ze draagt, welke maat iemand heeft, hoe de voeten gevormd zijn en waarvoor de schoenen worden gebruikt.
Wat is de beste bril?
Een bril kan technisch van uitstekende kwaliteit zijn, maar met de verkeerde sterkte heeft u er weinig aan.
Bij een matras werkt het in zekere zin net zo.
Iemand van 55 kilogram stelt andere eisen aan een matras dan iemand van 110 kilogram. Een zijslaper met brede schouders heeft andere behoeften dan een rugslaper met een heel andere lichaamsbouw.
Daarom zou de vraag eigenlijk niet moeten zijn:
Wat is het beste matras?
Maar:
Welk matras past het beste bij mij?
Dat is een veel nuttigere vraag.
Maar matrassen worden toch onafhankelijk getest?
Zeker, en vergelijkende matrassentests kunnen waardevolle informatie opleveren.
De Consumentenbond en andere testorganisaties beoordelen matrassen aan de hand van vooraf vastgestelde testcriteria. Dat maakt het mogelijk om verschillende producten op een gestandaardiseerde manier met elkaar te vergelijken.
Een laboratoriumtest belast ieder matras op dezelfde, gestandaardiseerde manier.
Dat is nuttig.
Maar een laboratoriumtest en een persoonlijke matraskeuze zijn twee verschillende dingen.
Een test moet uiteindelijk tot een vergelijkbaar resultaat of cijfer komen. Uw lichaam hoeft dat niet.
U voelt geen gemiddelde.
U voelt of uw schouder voldoende kan wegzakken, of uw onderrug prettig wordt ondersteund, of u gemakkelijk kunt omdraaien en of u het gedurende de nacht niet te warm krijgt.
Daarom kan een matras uitstekend uit een algemene test komen en toch niet het juiste matras voor u zijn.
En andersom kan een matras dat niet bovenaan een ranglijst staat voor uw lichaam juist bijzonder prettig werken.
De juiste stevigheid is belangrijk
Een van de eerste eigenschappen waar ik naar zou kijken, is de stevigheid.
Een licht persoon drukt een matras veel minder ver in dan een zwaar persoon. Hetzelfde matras kan daardoor voor de ene persoon stevig aanvoelen en voor iemand anders juist relatief zacht.
Daar komt lichaamsbouw nog bij.
Bij een zijslaper moeten bijvoorbeeld schouder en heup voldoende ruimte krijgen. Tegelijkertijd moet het lichaam voldoende worden ondersteund zodat iemand niet ongecontroleerd te diep in het matras wegzakt.
Alleen het etiket Soft, Medium of Firm vertelt overigens nog niet alles.
Er bestaat geen universele norm die bepaalt hoe hard een Medium-matras precies moet zijn. De Medium van fabrikant A kan daarom anders aanvoelen dan de Medium van fabrikant B.
Proefliggen blijft belangrijk.
Uw gewicht vertelt ook niet het hele verhaal
Soms worden matrassen uitsluitend op lichaamsgewicht geadviseerd.
Bijvoorbeeld: tot een bepaald gewicht Medium en daarboven Firm.
Dat kan als eerste indicatie nuttig zijn, maar het is te eenvoudig om daar de hele matraskeuze op te baseren.
Twee mensen van 80 kilogram kunnen een totaal verschillende lichaamsbouw hebben.
De ene persoon heeft brede schouders en een smalle taille, de andere juist relatief brede heupen. De druk op het matras wordt daardoor anders verdeeld.
Ook lengte en slaaphouding spelen mee.
Een matras moet dus niet alleen bij uw gewicht passen, maar bij uw hele lichaam.
Hoe slaapt u?
Ook uw favoriete slaaphouding is belangrijk.
Een zijslaper heeft meestal relatief veel behoefte aan drukverdeling rond schouders en heupen.
Een rugslaper vraagt weer om een goede balans tussen comfort en ondersteuning van het middengedeelte van het lichaam.
En iemand die gedurende de nacht voortdurend van houding wisselt, kan veel waarde hechten aan veerkracht en gemakkelijk kunnen omdraaien.
Dat verklaart ook waarom twee partners die naast elkaar slapen totaal verschillend over hetzelfde matras kunnen denken.
De één zegt: heerlijk.
De ander zegt: veel te hard.
Geen van beiden hoeft ongelijk te hebben.
Comfort en ondersteuning zijn niet hetzelfde
Dit onderscheid vind ik belangrijk.
Een matras kan heerlijk zacht aanvoelen wanneer u erop gaat liggen, maar dat betekent nog niet automatisch dat het gedurende een hele nacht voldoende ondersteuning geeft.
Andersom kan een zeer stevig matras technisch veel weerstand bieden, maar zo hard aanvoelen dat schouders en heupen onvoldoende ruimte krijgen.
Een goed passend matras zoekt daarom naar een balans.
Het oppervlak moet comfortabel genoeg zijn om druk te verdelen, terwijl de diepere constructie voldoende ondersteuning moet blijven bieden.
Het beste matras is dus niet automatisch het zachtste of het hardste matras.
Vergeet temperatuur en vocht niet
Er is nog een eigenschap die tijdens een paar minuten proefliggen gemakkelijk wordt vergeten: het slaapklimaat.
Een matras kan ergonomisch uitstekend bij u passen en toch niet prettig slapen wanneer u er iedere nacht te warm op wordt.
Mensen verschillen ook hierin sterk.
De ene persoon heeft het bijna altijd koud, terwijl zijn of haar partner met hetzelfde dekbed en in dezelfde slaapkamer ligt te zweten.
De gebruikte schuimen, matrastijk, bedbodem, molton en het beddengoed hebben allemaal invloed op het microklimaat rond het lichaam.
Daarom hoort temperatuur- en vochtregulatie wat mij betreft ook bij de keuze van een matras.
En dan is er nog persoonlijke voorkeur
Dit wordt soms onderschat.
Niet alles is in cijfers te vangen.
De één vindt het heerlijk om wat meer in een matras te liggen. De ander wil juist op het matras liggen en veel veerkracht voelen.
Sommige mensen houden van het omsluitende gevoel van traagschuim. Anderen vinden juist het snelle terugveren van koudschuim prettiger.
Dat is niet noodzakelijk een kwestie van goed of fout.
Comfort blijft voor een deel persoonlijk.
One-size-fits-all?
Er bestaan tegenwoordig matrassen die bewust in slechts één stevigheid worden aangeboden. Het idee is dat de constructie geschikt is voor een zeer brede groep mensen.
Dat kan voor veel mensen prima functioneren.
Maar ik zou daar niet automatisch uit concluderen dat één stevigheid voor ieder lichaam optimaal kan zijn.
Daarvoor verschillen lichaamsgewicht, lichaamsbouw, slaaphouding en persoonlijke voorkeur te veel.
De vergelijking met schoenen blijft wat mij betreft treffend.
Een fabrikant kan een fantastische schoen maken. Maar wanneer iedereen dezelfde maat zou moeten dragen, ontstaat er toch een probleem.
Bij matrassen is dat minder zichtbaar, omdat we niet in centimeters kunnen aanwijzen waar iets te groot of te klein is. Maar het onderliggende principe blijft hetzelfde: een goed product moet ook bij de gebruiker passen.
Een duurder matras is niet automatisch beter voor u
Ook prijs verdient aandacht.
Duurdere matrassen kunnen hoogwaardige materialen bevatten, complexer zijn opgebouwd en kostbaarder geproduceerd worden.
Maar een hogere prijs garandeert niet dat het matras beter bij uw lichaam past.
Een matras van €3.000 met de verkeerde stevigheid kan voor u een slechtere keuze zijn dan een matras van €1.200 dat precies de juiste ondersteuning en het gewenste comfort biedt.
Kijk daarom eerst naar wat u nodig heeft en daarna naar het prijskaartje.
Niet andersom.
Hoe vindt u dan wél het beste matras?
Door niet te beginnen bij de winnaar van een test, een merknaam of een aanbieding, maar bij uzelf.
Kijk naar uw lichaamsgewicht en lichaamsbouw. Denk na over uw favoriete slaaphouding. Heeft u brede schouders? Bent u gevoelig voor druk bij heupen of schouders? Draait u gemakkelijk? Heeft u het snel warm? Houdt u van stevig of juist wat zachter?
En vervolgens: probeer het matras.
Ga niet alleen vijf minuten stil op uw rug liggen. Ga liggen zoals u thuis slaapt. Draai van uw rug naar uw zij en weer terug. Voel wat er bij uw schouders en heupen gebeurt en let erop of u gemakkelijk kunt bewegen.
Als het mogelijk is, vind ik een goede proefperiode thuis daarnaast bijzonder waardevol. Pas na meerdere nachten krijgt u een veel beter beeld van hoe een matras werkelijk voor u werkt.
Het beste matras bestaat dus wél – maar alleen voor u
Misschien moeten we de vraag daarom anders formuleren.
Het beste matras bestaat niet als één universeel matras voor iedereen. Maar het beste passende matras voor ú kan natuurlijk wel bestaan.
Dat matras hoeft geen testwinnaar te zijn. Het hoeft niet het duurste model te zijn en ook niet het matras waar uw buurman zo enthousiast over is.
Het moet passen bij uw lichaam, uw manier van slapen, uw voorkeur voor stevigheid en comfort en het slaapklimaat dat u prettig vindt.
Een matrassentest kan helpen bij de oriëntatie. Technische specificaties kunnen nuttig zijn. Ervaringen van anderen kunnen interessant zijn.
Maar uiteindelijk bent u degene die er iedere nacht acht uur op moet liggen.
En daarom vind ik de vraag “Wat is het beste matras?” minder belangrijk dan de vraag:
“Wat is het beste matras voor mij?”