Wat is het beste matras? Dit heb ik in 28 jaar matrassen maken geleerd

Er bestaat geen beste matras voor iedereen. Het beste matras is een goed gemaakt matras dat past bij uw lichaam, uw slaaphouding en uw slaapklimaat. U vindt het door eerst naar uzelf te kijken en pas daarna naar merk, prijs of test. Hieronder leg ik uit hoe ik dat zelf aanpak: in vijf stappen, met het verschil tussen de belangrijkste materialen en een richting voor wat een goed matras kost.

“Chris, wat is nu eigenlijk het beste matras?”

Ik krijg die vraag al jaren. Soms wordt er meteen achteraan gevraagd wat volgens de Consumentenbond het beste matras is. Dat begrijp ik heel goed. Wie een matras gaat kopen, ziet al snel door de bomen het bos niet meer. Koudschuim, pocketveren, latex, traagschuim, vijf of zeven zones, verschillende hardheden en matrassen die volgens de fabrikant geschikt zijn voor bijna iedereen. En dan zijn er ook nog matrassentests die één matras als winnaar aanwijzen.

Je zou bijna denken dat het antwoord eenvoudig moet zijn.

Na 38 jaar in het beddenvak, waarvan 28 jaar als matrasproducent, denk ik daar juist anders over. Natuurlijk bestaan er goede en slechte matrassen. Ik zie enorme verschillen in schuimkwaliteit, veerkracht, constructie, ventilatie en gebruikte materialen. Maar één matras aanwijzen als het beste matras voor iedereen? Dat kan naar mijn overtuiging niet.

Daarvoor verschillen mensen simpelweg te veel van elkaar.

Een matras moet bij een mens passen

Neem twee mensen die allebei 90 kilo wegen. De één is 1,60 meter lang en stevig gebouwd, de ander is 1,95 meter en slank. Op papier hetzelfde gewicht, maar op een matras gebeurt er iets totaal anders.

Dan hebben we het nog niet eens over brede of smalle schouders, de verhouding tussen taille en heupen, zij- of rugslapen, gevoeligheid voor druk, gemakkelijk of moeilijk kunnen omdraaien en het snel warm of juist koud hebben.

Maar ook de persoonlijke voorkeur speelt een grote rol. De één vindt het heerlijk om wat dieper in een matras weg te zakken en wat zachter te liggen, terwijl de ander daar juist onrustig van wordt en veel liever wat meer óp het matras ligt.

Dat is ook waarom ik moeite heb met het idee van one size fits all. Eén matras in één stevigheid kan best voor veel mensen redelijk comfortabel zijn. Maar redelijk geschikt voor een grote groep is iets anders dan optimaal passend bij één persoon.

Een mens is nu eenmaal geen gemiddelde.

In vijf stappen naar uw beste matras

Als iemand in de showroom staat en niet weet waar te beginnen, loop ik eigenlijk altijd dezelfde vijf vragen met hem of haar door. In deze volgorde, want de volgorde is belangrijker dan het lijstje: eerst uzelf, dan pas het matras.

1. Hoe slaapt u? Een zijslaper heeft ruimte nodig voor schouder en heup, een rugslaper vooral goede steun rond bekken en onderrug, en bij een buikslaper mag het midden niet te ver wegzakken. Wisselt u 's nachts veel van houding, dan wordt veerkracht belangrijker.
2. Hoe bent u gebouwd? Uw gewicht is een eerste indicatie voor de stevigheid, maar niet meer dan dat. Iemand van 80 kilo met brede schouders drukt een matras anders in dan iemand van 80 kilo met brede heupen, en ook uw lengte telt mee.
3. Welke stevigheid geeft u ondersteuning zonder onnodige druk? Zoek niet het hardste of het zachtste matras, maar een matras dat meegeeft waar u zwaar bent en tegendruk geeft waar u licht bent. Een goed matras bouwt die tegendruk op naarmate u dieper wegzakt: dat heet progressieve tegendruk.
4. Heeft u het snel warm of juist koud? Kijk dan niet alleen naar de kern, maar ook naar de tijk, de bedbodem en het dekbed. Het slaapklimaat ontstaat in het hele bed.
5. Hoe ligt het na een paar weken? Proefliggen in de winkel is een begin, maar pas na meerdere weken thuis weet u of een matras bij u past. Een nieuw matras wordt in de eerste weken vaak ook nog wat zachter. Kies daarom waar mogelijk voor een goede proefperiode en lees de voorwaarden.

In de rest van dit artikel licht ik deze stappen toe.

Wat zegt een matrassentest dan?

Dat een mens geen gemiddelde is, betekent niet dat een matrassentest waardeloos is. Integendeel. Een organisatie zoals de Consumentenbond kan matrassen onder dezelfde omstandigheden testen en eigenschappen objectief met elkaar vergelijken. Als consument kunt u daar best nuttige informatie uit halen. Wat de Consumentenbond test en welke matrassen er goed uitkwamen, leest u in Het beste geteste matras volgens de Consumentenbond.

Maar er zit een beperking aan iedere gestandaardiseerde matrassentest: uiteindelijk moet er een mens op slapen.

Een meetinstrument heeft geen brede schouders. Een machine krijgt 's nachts geen last van een gevoelige heup en wordt ook niet om vier uur wakker omdat het bed te warm aanvoelt.

Daarom zie ik een predicaat als Beste uit de Test vooral als informatie. Maar zeker niet als bewijs dat dit automatisch het beste matras voor ú is.

Dat onderscheid vind ik belangrijk. In het oorspronkelijke artikel was ik daar veel stelliger over en zette ik mijn eigen oordeel behoorlijk hard tegenover dat van de Consumentenbond. Daar kijk ik inmiddels genuanceerder naar. Een laboratoriumtest kan nuttig zijn. Persoonlijk slaapcomfort is alleen iets anders.

Hard is niet hetzelfde als goed ondersteunen

Een ander misverstand waar ik in al die jaren maar moeilijk vanaf kom, is dat een stevig of hard matras automatisch beter zou ondersteunen.

Dat klopt niet.

Ondersteuning en hardheid zijn twee verschillende dingen.

Een zijslaper met brede schouders kan op een hard matras bijvoorbeeld nauwelijks met zijn schouder wegzakken. Het lichaam moet zich dan eigenlijk aanpassen aan het matras, terwijl ik het precies andersom wil.

Het matras moet zich aanpassen aan de mens.

Daarom kijk ik liever naar ondersteuning zonder onnodige druk. De schouder en heup moeten ruimte kunnen krijgen, terwijl andere delen van het lichaam voldoende worden gedragen.

Dat klinkt eenvoudig, maar daar zit eigenlijk de hele kunst van een goed matras in. Een goed matras geeft bovenin zacht mee en biedt meer tegendruk naarmate u dieper wegzakt. Daardoor kan het zacht aanvoelen en u toch goed dragen.

Ook aanduidingen als Soft, Medium en Firm helpen maar beperkt. Die termen zijn niet gestandaardiseerd. Een Medium van de ene fabrikant kan ongeveer even stevig aanvoelen als een Firm van een andere.

Ik wil daarom weten wat er ín het matras zit en hoe die materialen reageren. Dat vertelt mij veel meer dan het etiket.

Na 28 jaar matrassen maken blijf ik een liefhebber van goed koudschuim

Als mij vervolgens wordt gevraagd welk materiaal ik zelf graag gebruik, hoef ik daar niet lang over na te denken.

Goed koudschuim blijft één van mijn favoriete matrasmaterialen.

Vooral de veerkracht vind ik bijzonder. Een goed koudschuim geeft mee waar dat nodig is, maar wil ook direct weer terug naar zijn oorspronkelijke vorm. Daardoor kan het comfort combineren met ondersteuning en blijft bewegen relatief gemakkelijk.

Maar ook hier zit een valkuil.

Koudschuim op een etiket betekent nog niet dat het een goed matras is.

Er bestaan grote verschillen in dichtheid, celstructuur, elasticiteit, hardheid en kwaliteit van de gebruikte grondstoffen. Twee schuimen die allebei koudschuim worden genoemd, kunnen in de praktijk totaal verschillend aanvoelen en presteren.

Dat is iets wat je pas echt gaat waarderen als je jarenlang met die materialen werkt. Ik kan nog steeds enthousiast worden van een nieuw schuimblok dat uitzonderlijk mooi terugveert. Misschien klinkt dat vreemd na 28 jaar, maar voor mij blijft daar een groot deel van het vakmanschap zitten.

Traagschuim doet weer iets heel anders

Ook voor goed traagschuim heb ik veel waardering gekregen.

Waar koudschuim vooral uitblinkt in veerkracht, is traagschuim bijzonder interessant vanwege de drukverdeling. Het materiaal vormt zich naar het lichaam waardoor het contactoppervlak groter wordt en plaatselijke druk bij bijvoorbeeld schouders en heupen kan afnemen.

Ik heb in 28 jaar als matrasmaker honderden mensen gesproken met drukgevoeligheid, reumatische klachten, artrose, fibromyalgie of andere pijnklachten die mij vertelden dat zij op goed gekozen traagschuim duidelijk comfortabeler lagen.

Dat zijn ervaringen die je als matrassenmaker niet vergeet.

Maar ik wil daar geen medische claim van maken. Een traagschuimmatras behandelt geen reuma, artrose of rugklachten. Wat het materiaal wél kan doen, is mechanische druk beter verdelen. En voor iemand bij wie druk tijdens het liggen een probleem vormt, kan dat behoorlijk veel verschil maken.

Meer traagschuim is overigens niet automatisch beter. Als iemand te diep wegzakt, kan omdraaien juist moeilijker worden. Ik zoek daarom altijd naar de combinatie van drukverdeling én bewegingsvrijheid.

En pocketveren en latex dan?

Ook daar ben ik in de loop der jaren anders naar gaan kijken.

Vroeger was ik behoorlijk uitgesproken over bepaalde materialen. Latex vond ik bijvoorbeeld snel warm en pocketveren vond ik technisch minder interessant dan schuim.

Nu kijk ik daar genuanceerder naar.

Een goed latexmatras kan bijzonder elastisch en comfortabel zijn. Een goed pocketveringmatras kan uitstekend ondersteunen en door de open ruimte tussen de veren veel mogelijkheden voor ventilatie bieden.

De vraag is niet alleen meer: van welk materiaal is dit matras gemaakt?

Ik wil weten wat de fabrikant met dat materiaal heeft gedaan.

Bij pocketveren kijk ik bijvoorbeeld naar de veren zelf, de randconstructie en vooral naar de comfortlagen erboven. Bij latex kijk ik naar de soort latex, perforatie, laagdikte en totale opbouw.

Je leert na zoveel jaren niet alleen nieuwe dingen. Je moet af en toe ook bereid zijn een oude overtuiging bij te stellen.

Ik vind dat geen zwakte. Ik zou het juist vreemd vinden als ik na 38 jaar in het vak nog precies hetzelfde over matrassen dacht als toen ik begon.

Koudschuim of pocketvering?

Dit is misschien wel de keuze waar mensen het langst over twijfelen. Mijn antwoord: allebei kunnen ze uitstekend zijn, maar ze werken op een andere manier.

Koudschuim is één samenhangend, veerkrachtig materiaal. Zones lopen er geleidelijk in over, waardoor het matras rustig en egaal aanvoelt en druk over een groot oppervlak wordt verdeeld. De kwaliteit hangt sterk af van de dichtheid (SG) en de celstructuur van het schuim.

Pocketvering bestaat uit honderden losse veren in stoffen zakjes, met comfortlagen erboven. De open kern ventileert goed en het matras voelt meestal verender aan. Zones gaan er meer in stappen over. De kwaliteit zit in de veren, de rand en vooral in die comfortlagen.

Grofweg zie ik dat mensen die van een rustig, omsluitend gevoel houden vaak bij koudschuim uitkomen, en mensen die juist veel vering prettig vinden of het erg warm hebben vaker bij pocketvering. Maar ook hier beslist uw lichaam, niet de tabel. De verschillen tussen alle schuimsoorten zet ik op een rij in Schuimsoorten vergelijken.

De buitenkant vertelt maar een klein deel van het verhaal

Waar ik door de jaren heen misschien nog het meest kritisch op ben geworden, is het aantal mooie marketingtermen rond matrassen.

Zeven lagen klinkt indrukwekkender dan drie.

Duizend pocketveren klinkt beter dan vijfhonderd.

Een ingewikkelde naam voor een schuimsoort klinkt innovatiever dan gewoon koudschuim.

Maar meer is niet automatisch beter.

Ik heb liever een relatief eenvoudig matras van een paar uitstekende materialen die technisch goed samenwerken dan een matras met een hele stapel lagen waarvan ik niet goed kan ontdekken waarom ze er eigenlijk in zitten.

De matrastijk hoort daar trouwens ook bij. Die wordt vaak als verpakking gezien, terwijl hij direct boven de comfortlaag ligt. Een dikke of stijve tijk kan de werking van het materiaal eronder behoorlijk beïnvloeden.

Ook vochtregulatie speelt mee. Daarom heb ik veel waardering voor bijvoorbeeld lyocell/Tencel en kwalitatief katoen. Niet omdat het woord Tencel een matras automatisch goed maakt, maar omdat een soepele, goed vochtregulerende tijk echt iets kan toevoegen aan het slaapklimaat.

Wat kost een goed matras?

Een vast bedrag kan ik niet geven, wel een richting. Voor een eenpersoonsmatras van 90 × 200 cm zie ik het zo:

• Onder ± €400 vindt u vooral eenvoudige matrassen met lichtere schuimen. Prima voor een logeerbed, maar bij dagelijks gebruik leveren ze vaak sneller in.
• Tussen ± €800 en ± €1.500 vindt u veel goed gemaakte matrassen met kwalitatieve materialen die jaren meegaan.
• Boven ± €2.000 betaalt u vaak ook voor extra lagen, een merknaam of een complexere constructie. Dat kán meerwaarde hebben, maar het hoeft niet.

Een hogere prijs garandeert namelijk niet dat een matras bij u past. Een matras van €3.000 met de verkeerde stevigheid kan voor u een slechtere keuze zijn dan een matras van €1.200 dat precies de juiste ondersteuning en het gewenste comfort biedt. Kijk daarom eerst naar wat u nodig heeft en daarna naar het prijskaartje. Meer daarover leest u in Zijn dure matrassen echt zo veel beter dan goedkope matrassen?

Ik wil tegenwoordig ook weten wat er níét in zit

Dat is misschien één van de grootste veranderingen in hoe ik naar matrassen kijk.

Vroeger keek ik vooral naar wat een matras allemaal bevatte.

Tegenwoordig kijk ik minstens zo vaak naar wat er níét in hoeft te zitten.

Zijn er brandvertragende middelen toegevoegd? Is de tijk behandeld met een anti-huisstofmijt- of anti-bedbugmiddel? Zijn er andere biociden gebruikt? Welke lijm is toegepast?

Ik ben geen voorstander van onnodige chemische behandelingen in een product waar iemand jarenlang iedere nacht met zijn lichaam vlak bovenop ligt.

Daarmee bedoel ik nadrukkelijk niet dat synthetische materialen automatisch ongezond zijn. Dat zou onzin zijn. Koudschuim en traagschuim zijn synthetische materialen en ik werk er al tientallen jaren met veel plezier mee.

Voor mij gaat het om iets anders: gebruik goede, gecontroleerde materialen en voeg niets toe wat niet nodig is.

Dat vind ik een veel zinvollere discussie dan 'natuurlijk is goed en synthetisch is slecht'.

Warm slapen wordt ook vaak te simpel bekeken

Hetzelfde zie ik bij ventilatie.

Het ene matras wordt verkocht als koel en het andere als warm, terwijl het slaapklimaat door veel meer wordt bepaald dan alleen de matraskern.

De celstructuur van het schuim speelt mee. De lagen erboven en eronder. De gebruikte lijm. De tijk. De molton. Het hoeslaken. De bedbodem. En natuurlijk het dekbed.

Wie het snel warm heeft, moet dus naar het hele bed kijken. Ook de bedbodem verdient daarbij aandacht: een ingezakte of slecht ventilerende bodem doet afbreuk aan een goed matras.

Dat geldt eigenlijk voor veel eigenschappen van een matras. Alles werkt met elkaar samen.

Een matras is geen verzameling losse specificaties. Het is een systeem.

Uw slaaphouding maakt wel degelijk verschil

Een zijslaper stelt andere eisen aan een matras dan iemand die voornamelijk op de rug slaapt.

Bij een zijslaper moeten vooral schouder en heup voldoende ruimte krijgen. De taille moet tegelijkertijd ondersteund blijven. Daarom kan een goed ontworpen schouderzone veel verschil maken.

Bij een rugslaper kijk ik meer naar wat er rond bekken en onderrug gebeurt. Het bekken moet kunnen wegzakken, maar niet zo ver dat de hele houding instabiel wordt.

En bij een buikslaper is juist belangrijk dat het middengedeelte niet te ver wegzakt, omdat de onderrug anders te hol kan komen te liggen.

Maar zelfs dit zijn richtlijnen.

Ik heb in mijn showroom genoeg mensen meegemaakt die volgens alle theoretische regels op matras A zouden moeten uitkomen en uiteindelijk veel liever op matras B lagen.

Daar leer je van.

Bij lichamelijke klachten wordt persoonlijk advies nog belangrijker

Wanneer iemand rugklachten, artrose, reumatische klachten of andere lichamelijke problemen heeft, zou ik helemaal voorzichtig worden met algemene lijstjes van 'beste matrassen'.

Ik ben geen arts. Ik maak matrassen.

Ik kan een medische aandoening niet behandelen.

Wat ik wel kan beoordelen, is wat er mechanisch gebeurt wanneer iemand ligt.

Waar ontstaat druk?

Kan de schouder voldoende wegzakken?

Wat gebeurt er bij het bekken?

Kan iemand gemakkelijk draaien?

Is er voldoende veerkracht om weer overeind te komen?

Dat zijn vragen waar een matras wel degelijk invloed op heeft.

En soms kan een relatief kleine verandering daarin voor iemand een groot verschil in comfort betekenen.

Een matras moet u eigenlijk thuis beoordelen

Daarom blijf ik ook zo'n voorstander van proefslapen.

Proefliggen in een winkel is nuttig. Absoluut. Ga dan wel liggen zoals u thuis slaapt, draai van uw rug naar uw zij en weer terug, en voel wat er bij uw schouders en heupen gebeurt.

Maar tien minuten liggen vertelt niet hoe u na vijf uur slapen wakker wordt.

En de eerste nacht vertelt ook nog niet hoe u na drie weken op een matras slaapt.

Uw lichaam moet wennen aan een andere ondersteuning en u moet een nieuw matras echt leren kennen.

Daarom vind ik een goede proefperiode thuis één van de betrouwbaarste manieren om uiteindelijk te bepalen of een matras bij u past.

Lees wel de voorwaarden. Kunt u werkelijk retourneren? Krijgt u uw geld terug? Zijn er kosten? Mag u alleen omruilen?

Ook bij proefslapen zit het verschil soms in de kleine lettertjes.

Dus, welk matras zou ik zelf kiezen?

Dat is meestal het moment waarop iemand mij aankijkt en zegt:

“Ja Chris, allemaal duidelijk. Maar welk matras is dan het beste?”

En dan moet ik na dit hele verhaal toch hetzelfde antwoord geven.

Dat weet ik pas als ik weet voor wie het matras bedoeld is.

Ik heb absoluut mijn voorkeuren. Ik houd van hoogwaardige, veerkrachtige koudschuimen. Ik heb grote waardering voor goed traagschuim wanneer drukverdeling belangrijk is. Ik zie de kwaliteiten van latex en ik weet dat een goed opgebouwde pocketvering uitstekend kan functioneren.

Maar ik zou geen van die materialen tot winnaar uitroepen voor iedereen.

Misschien is dat na 28 jaar matrassen maken wel het belangrijkste wat ik heb geleerd.

Toen ik jonger was in dit vak, dacht ik vaker dat ik wist wat het beste was.

Nu weet ik vooral hoeveel verschil er tussen mensen zit.

Ik kan een matras opensnijden en iets zeggen over de gebruikte materialen. Ik kan schuim voelen en beoordelen hoe het terugveert. Ik kan naar uw lichaamsbouw kijken en redelijk goed inschatten welke stevigheid waarschijnlijk bij u past.

Maar uiteindelijk kan ik één ding niet.

Ik kan niet voelen wat u voelt.

Daarom bestaat wat mij betreft niet één beste matras van Nederland.

Het beste matras is een kwalitatief goed gemaakt matras dat qua ondersteuning, drukverdeling, temperatuur en comfort zo goed bij ú past dat u er 's nachts zo weinig mogelijk over hoeft na te denken.

Geen matras dat op papier de meeste punten haalt.

Maar een matras waarop u gewoon prettig slaapt.

Na 38 jaar in het beddenvak vind ik dat nog steeds de belangrijkste test van allemaal.