Chris NederhorstWie last heeft van reuma of artrose, weet hoe moeilijk het kan zijn om 's nachts een prettige houding te vinden. Een goed matras kan daarbij verschil maken, maar vooral de combinatie van drukverlaging en ondersteuning is belangrijk.
Voor de meeste mensen is naar bed gaan een moment van ontspanning. Even liggen, uitrusten en bijkomen van de dag. Maar wanneer u last heeft van reuma of artrose, kan naar bed gaan juist behoorlijk vervelend zijn.
Uw schouders zijn gevoelig, uw heup doet pijn of uw knieën voelen stijf aan. U probeert een andere houding, draait zich nog eens om en hoopt dat u eindelijk lekker ligt. En als u eenmaal slaapt, wordt u misschien een paar uur later alweer wakker omdat er ergens iets pijn begint te doen.
In de 38 jaar dat ik in het beddenvak werk, waarvan 28 jaar als matrasproducent, heb ik veel mensen gesproken die door lichamelijke klachten slecht slapen. Daaronder zijn ook veel mensen met reuma en artrose.
Wat mij in die gesprekken vooral opvalt, is hoeveel invloed de druk van een matras kan hebben op het ligcomfort.
Soms ligt iemand al jarenlang op een matras dat eigenlijk veel te stevig is. Maar het tegenovergestelde komt ook voor: een matras dat heerlijk zacht aanvoelt, maar onvoldoende ondersteuning biedt.
Een matras dat onvoldoende druk verlaagt of ondersteuning biedt, kan het liggen bij pijnlijke gewrichten oncomfortabel maken.
Een goed matras kan reuma of artrose natuurlijk niet genezen. Daar wil ik geen misverstand over laten bestaan. Maar het kan wel helpen om prettiger te liggen, de druk op pijnlijke lichaamsdelen te verminderen en daardoor mogelijk rustiger te slapen.
En juist dat kan voor iemand die iedere dag met pijn te maken heeft, bijzonder waardevol zijn.
Waarom slapen met reuma soms zo moeilijk is
Reuma is een verzamelnaam voor verschillende aandoeningen aan gewrichten, spieren en pezen.
Bij reumatoïde artritis is er sprake van ontstekingen in gewrichten. Artrose is een andere aandoening, waarbij het hele gewricht veranderingen ondergaat en ook ontstekingsreacties kunnen optreden.
Hoewel de oorzaken verschillen, kunnen de klachten tijdens het slapen behoorlijk op elkaar lijken.
Pijnlijke gewrichten, stijfheid en moeite met bewegen kunnen ervoor zorgen dat iemand regelmatig wakker wordt.
Vooral wanneer u langere tijd in dezelfde houding ligt, kunnen bepaalde lichaamsdelen gevoelig worden.
Bij reumatoïde artritis komt daar vaak nog een uitgesproken ochtendstijfheid bij. Sommige mensen hebben na het wakker worden behoorlijk wat tijd nodig voordat bewegen weer wat gemakkelijker gaat.
En dan ontstaat soms een vervelende wisselwerking.
Door de pijn slaapt u minder goed, terwijl een slechte nachtrust er weer voor kan zorgen dat u de volgende dag vermoeider bent en pijn nadrukkelijker ervaart.
Daarom vind ik het belangrijk om te kijken hoe het liggen zo comfortabel mogelijk kan worden gemaakt.
Een goed matras moet zacht én ondersteunend zijn
Wanneer iemand veel pijn heeft aan schouders, heupen of andere gewrichten, lijkt een heel zacht matras misschien de beste oplossing.
Toch is dat niet altijd het geval.
Een matras moet namelijk twee dingen tegelijkertijd doen: voldoende meegeven op de plaatsen waar het lichaam druk uitoefent en tegelijkertijd genoeg ondersteuning bieden om goed te blijven liggen.
Wanneer u op uw zij ligt, moeten uw schouder en heup voldoende in het matras kunnen wegzakken. Maar uw taille en onderrug hebben juist ondersteuning nodig.
Is het matras te stevig, dan kunnen de schouders en heupen te veel druk ervaren.
Is het matras te zacht, dan kan uw bekken te diep wegzakken en komt uw wervelkolom mogelijk in een ongunstige houding terecht.
Daarom kijk ik bij mensen met reumatische klachten niet alleen naar de hardheid van een matras, maar vooral naar de manier waarop het lichaam wordt ondersteund en de druk wordt verdeeld.
Dat is naar mijn ervaring veel belangrijker dan de vraag of een matras als zacht, medium of stevig wordt verkocht.
Waarom drukverlaging zo belangrijk is
Een van de eigenschappen waar ik bij mensen met reuma veel aandacht aan besteed, is drukverlaging.
Tijdens het liggen rust een groot deel van ons lichaamsgewicht op een betrekkelijk beperkt oppervlak.
Vooral schouders en heupen krijgen bij zijslapers behoorlijk wat druk te verwerken.
Bij gezonde gewrichten hoeft dat niet direct een probleem te zijn. Maar wanneer die gewrichten pijnlijk of ontstoken zijn, kan zelfs relatief lichte druk al vervelend aanvoelen.
Een drukverlagend matras probeert het lichaamsgewicht over een groter oppervlak te verdelen.
Daardoor kunnen de hoogste plaatselijke drukpunten worden verminderd.
Bij reuma en artrose kunnen verschillende gewrichten gevoelig zijn. Een goede drukverdeling kan helpen om tijdens het liggen de belasting op pijnlijke plekken te verminderen.
Dat is iets anders dan de medische oorzaak van de pijn aanpakken. Een matras kan een gewrichtsontsteking niet laten verdwijnen of ontstekingsstoffen afvoeren.
Maar minder mechanische druk op een gevoelig gewricht kan wel prettiger aanvoelen.
En soms is dat precies wat iemand nodig heeft om gemakkelijker een comfortabele slaaphouding te vinden.
Waarom traagschuim bij reumatische klachten prettig kan zijn
Hoewel hoogwaardig koudschuim mijn favoriete materiaal is om matrassen van te maken, kijk ik bij mensen met gevoelige gewrichten vaak ook naar de mogelijkheden van traagschuim.
Dat heeft te maken met de bijzondere drukverlagende eigenschappen van dit materiaal.
Traagschuim wordt ook wel visco-elastisch schuim genoemd. Het reageert op druk en, afhankelijk van de schuimsoort, op lichaamswarmte.
Wanneer u erop gaat liggen, vormt het zich geleidelijk naar de contouren van uw lichaam.
Daardoor wordt het gewicht over een groter oppervlak verdeeld.
Vooral bij pijnlijke schouders en heupen kan dat bijzonder prettig zijn.
Ik heb in de afgelopen jaren veel mensen gesproken die op een conventioneel stevig matras behoorlijk wat druk ervoeren, terwijl ze op een goed gekozen traagschuimmatras veel comfortabeler lagen.
Sommigen vertelden mij dat ze minder vaak wakker werden door pijnlijke drukpunten of dat ze eindelijk weer gemakkelijker op hun zij konden liggen.
Dat zijn ervaringen die mij als matrasontwikkelaar natuurlijk interesseren.
Maar ik wil er wel eerlijk bij zeggen dat niet iedereen hetzelfde reageert op traagschuim.
Sommige mensen vinden het omsluitende gevoel heerlijk, terwijl anderen het juist vervelend vinden dat ze wat dieper in het matras liggen.
Vooral wanneer omdraaien door reuma al moeilijk gaat, is dat een belangrijk aandachtspunt.
Daarom is traagschuim voor mij geen standaardoplossing voor iedereen met reumatische klachten, maar wel een materiaal dat ik bij drukgevoeligheid bijzonder serieus neem.
Waarom ik traagschuim graag combineer met koudschuim
Bij het ontwikkelen van matrassen vind ik het interessant om verschillende schuimsoorten te combineren.
Traagschuim is vooral geschikt om de druk aan het ligoppervlak te verdelen.
Hoogwaardig koudschuim heeft juist een bijzonder hoge veerkracht en kan uitstekende ondersteuning bieden.
Door een goede traagschuimlaag te combineren met een ondersteunende koudschuimbasis, kun je beide eigenschappen benutten.
De bovenste laag kan zich comfortabel naar het lichaam vormen, terwijl het koudschuim daaronder de nodige draagkracht en tegendruk verzorgt.
De dikte en stevigheid van beide lagen zijn daarbij bijzonder belangrijk.
Wanneer de traagschuimlaag te dun is, kan iemand de stevigere laag eronder te nadrukkelijk voelen.
Maar wanneer de toplaag te zacht of te dik is, kan het lichaam juist te ver wegzakken of kan het omdraaien moeilijker worden.
Daarom moet de opbouw passen bij het lichaamsgewicht, de slaaphouding en de klachten van de persoon.
Ook de profilering van het schuim kan een rol spelen.
Door bepaalde delen van een schuimlaag in te snijden, kan de plaatselijke weerstand worden veranderd. Daarmee is het mogelijk om bijvoorbeeld rond de schouders een soepeler ligoppervlak te creëren.
Dat zijn technieken waar ik als matrasontwikkelaar graag mee werk.
Juist omdat je met een goede combinatie van materialen veel nauwkeuriger kunt bepalen waar het matras moet meegeven en waar het ondersteuning moet bieden.
Soms is gemakkelijker omdraaien belangrijker dan zachter liggen
Dit is iets wat bij matrasadvies voor mensen met reuma nogal eens wordt vergeten.
Een matras kan heel drukverlagend zijn, maar wanneer iemand er moeilijk op kan bewegen, kan dat alsnog een probleem opleveren.
Mensen met reuma of artrose hebben soms veel moeite om zich 's nachts om te draaien.
De knieën zijn stijf, de heupen doen pijn of de schouders hebben onvoldoende kracht om het lichaam gemakkelijk te verplaatsen.
Een heel zacht matras of een dikke, langzaam reagerende traagschuimlaag kan dat omdraaien nog moeilijker maken.
In zulke situaties kan een goed koudschuimmatras juist aantrekkelijker zijn.
Koudschuim veert direct terug en reageert snel op beweging.
Daardoor kan het gemakkelijker zijn om van houding te veranderen.
Soms is een wat soepeler koudschuimmatras dus een betere keuze dan een uitgesproken drukverlagend traagschuimmatras.
Dat is precies waarom ik het belangrijk vind om niet alleen naar de pijnklachten te vragen, maar ook naar hoe iemand in bed beweegt.
Een passend matras is niet voor iedereen hetzelfde
Wanneer iemand mij vertelt dat hij of zij reuma heeft, weet ik daarmee nog niet welk matras het beste zal werken.
Daarvoor wil ik eerst wat meer weten.
Waar zitten de meeste klachten? Zijn vooral de schouders en heupen gevoelig, of gaat het om rugpijn en stijfheid? Slaapt iemand voornamelijk op de zij of op de rug? En hoe gemakkelijk gaat het omdraaien?
Ook het lichaamsgewicht speelt een grote rol.
Iemand van 60 kilogram heeft meestal een andere matrasstevigheid nodig dan iemand van 110 kilogram.
Een matras dat bij een zwaar persoon voldoende meegeeft, kan bij een licht persoon veel te stevig aanvoelen.
Daarnaast kunnen de klachten van dag tot dag verschillen.
De ene nacht ligt iemand prima op zijn zij, terwijl diezelfde houding een paar dagen later veel minder prettig is.
Daarom kan het bij reumatische klachten waardevol zijn wanneer een matras in stevigheid kan worden aangepast of wanneer verschillende comfortlagen kunnen worden geprobeerd.
Niet omdat verstelbaarheid op zichzelf een garantie is voor beter slapen, maar omdat het gemakkelijker wordt om de juiste combinatie van ondersteuning en drukverlaging te vinden.
Vergeet de bedbodem en de instaphoogte niet
Naast het matras kunnen ook de bedbodem en de hoogte van het bed een groot verschil maken.
Wanneer iemand veel last heeft van stijve knieën of pijnlijke heupen, kan opstaan uit een laag bed behoorlijk moeilijk zijn.
Een wat hogere instap kan dan prettig zijn.
Hetzelfde geldt voor elektrisch verstelbare bedbodems.
Door het hoofd- of voeteneinde iets omhoog te brengen, kunnen sommige mensen gemakkelijker een comfortabele houding vinden.
Ook kan een elektrisch verstelbaar bed het rechtop komen vergemakkelijken.
Let daarbij wel op dat het matras geschikt is voor een verstelbare bedbodem.
Een goede lattenbodem of schotelbodem moet bovendien voldoende ondersteuning bieden. Wanneer de bedbodem te veel doorbuigt of versleten is, kan zelfs een uitstekend matras minder goed functioneren.
En vergeet het hoofdkussen niet.
Vooral bij nek- en schouderklachten kan een verkeerd kussen onnodige druk of spanning veroorzaken.
Bij zijslapers kan een kussen tussen de knieën bovendien prettig zijn om de houding van het bekken en de benen te ondersteunen.
Het zijn soms kleine aanpassingen, maar ze kunnen het liggen een stuk comfortabeler maken.
Ook de materialen en ventilatie verdienen aandacht
Wie een nieuw matras koopt, doet er goed aan verder te kijken dan alleen de stevigheid.
Ook de ventilatie, de matrastijk en de gebruikte materialen spelen een rol.
Een goed ventilerend matras helpt warmte en vocht af te voeren. Daardoor kan het bed prettiger en droger blijven aanvoelen.
Zelf heb ik een uitgesproken voorkeur voor hoogwaardige koudschuimen, natuurlijke matrastijken en materialen waarvan de herkomst duidelijk is.
Daarnaast vind ik het belangrijk om onnodige chemische toevoegingen te vermijden, zoals aanvullende anti-huisstofmijt- of anti-bedwantsbehandelingen wanneer daarvoor geen noodzaak bestaat.
Dat is mijn persoonlijke keuze als matrasproducent.
Het betekent niet dat zulke stoffen reuma veroorzaken of dat een matras zonder die toevoegingen reumatische klachten kan verminderen.
Maar ik vind dat een consument mag weten welke materialen in een matras zijn verwerkt en of daar aanvullende behandelingen op zijn toegepast.
Zeker wanneer u iedere nacht zoveel uren op dat matras doorbrengt.
Neem de tijd om een matras uit te proberen
Bij mensen met lichamelijke klachten vind ik het extra belangrijk om een matras niet overhaast te kopen.
Een paar minuten proefliggen in een winkel kan een eerste indruk geven, maar daarmee weet u nog niet hoe het matras tijdens een hele nacht zal aanvoelen.
En al helemaal niet hoe u er na een paar weken op slaapt.
Bij reuma en artrose kunnen de klachten bovendien wisselen.
Een matras dat op een goede dag heerlijk ligt, kan op een dag met veel pijn toch anders worden ervaren.
Daarom raad ik aan om verschillende stevigheden uit te proberen en, wanneer dat mogelijk is, te kiezen voor een leverancier die een ruime proefslaapperiode aanbiedt.
Bij voorkeur kunt u het matras gedurende meerdere weken thuis proberen.
Dan ervaart u hoe het ligt in uw eigen slaapkamer, op uw eigen bedbodem en met uw vertrouwde hoofdkussen.
Let daarbij vooral op de druk bij schouders en heupen, het gemak waarmee u zich kunt omdraaien en hoe u zich 's morgens voelt.
Ook de garantievoorwaarden en de mogelijkheid om de stevigheid aan te passen, zijn belangrijk.
Een goed matras helpt bij het comfort, niet tegen de ziekte zelf
Er is nog iets wat ik graag wil benadrukken.
Een matras is geen medische behandeling voor reuma of artrose.
Wanneer gewrichten ontstoken zijn, is een goede medische behandeling belangrijk. Ook beweging binnen de eigen mogelijkheden, voldoende rust en een passende verdeling van activiteiten kunnen helpen om met de klachten om te gaan.
Bij aanhoudende nachtelijke pijn of toenemende klachten is het verstandig om dit met uw huisarts of reumatoloog te bespreken.
Maar naast die medische behandeling verdient het slaapcomfort zeker aandacht.
We brengen tenslotte iedere nacht vele uren op ons matras door.
Wanneer iemand door pijn nauwelijks een prettige houding kan vinden, lijkt het mij logisch om te onderzoeken of een andere drukverdeling en betere ondersteuning verlichting kunnen geven.
Mijn ervaring is dat een goed gekozen matras soms verrassend veel verschil kan maken in hoe iemand ligt en slaapt.
Niet altijd, en zeker niet bij iedereen in dezelfde mate.
Maar wanneer iemand minder last heeft van druk op pijnlijke gewrichten en daardoor rustiger kan liggen, vind ik dat al bijzonder waardevol.
Mijn advies bij reuma en artrose
Na 38 jaar in het beddenvak ben ik ervan overtuigd dat een matras veel meer is dan een zachte ondergrond om op te slapen.
Het moet uw lichaam ondersteunen, voldoende meegeven en ervoor zorgen dat u zo comfortabel mogelijk kunt liggen.
Bij mensen met reumatische klachten komt het vaak nog nauwkeuriger.
Dan is een goede drukverdeling belangrijk, maar ook voldoende veerkracht en de mogelijkheid om gemakkelijk van houding te veranderen.
Zelf kijk ik bij drukgevoelige gewrichten graag naar traagschuim in combinatie met een hoogwaardige koudschuimbasis. Maar wanneer iemand veel moeite heeft met omdraaien, kan een goed opgebouwd koudschuimmatras juist prettiger zijn.
Het is een kwestie van zoeken naar de juiste balans.
En daarbij gaat het niet om het duurste matras of het model dat door een fabrikant als speciaal reumamatras wordt aangeprezen.
Het gaat om het matras dat bij uw lichaam en uw klachten past.
Als iemand door een beter passend matras gemakkelijker kan liggen, minder druk op pijnlijke gewrichten ervaart en daardoor wat rustiger slaapt, dan kan dat een groot verschil maken in het dagelijks leven.
En dat is wat mij betreft precies waar een goed matras aan moet bijdragen.