Chris NederhorstSlapen kan een mens bijna overal.
Op een bank, op een matje, in een hotelbed dat eigenlijk helemaal niet lekker ligt. Zeker als je jong bent kom je daar vaak nog behoorlijk goed mee weg.
Maar ergens slapen en écht goed slapen zijn twee verschillende dingen.
Een goed bed zie ik eigenlijk als gereedschap. Een timmerman kan met een slechte hamer best een spijker in een plank krijgen, maar met goed gereedschap gaat het makkelijker, nauwkeuriger en kost het minder moeite.
Met slapen werkt het in mijn ogen net zo.
Een goed bed zorgt er niet voor dat u automatisch fantastisch slaapt. Daarvoor spelen veel te veel andere dingen mee. Maar een verkeerd bed kan het slapen wel onnodig moeilijk maken.
En dat merk je vaak pas echt als je ouder wordt.
Als je jong bent, kom je met veel weg
Kinderen kunnen werkelijk in de vreemdste houdingen slapen.
Half gedraaid, dwars in bed, met een arm onder hun hoofd of bijna tegen het voeteneinde aan.
En ze worden vaak gewoon vrolijk wakker.
Tieners kunnen soms een paar nachten op een oude bank slapen en lijken er nauwelijks last van te hebben.
Later verandert dat.
Met het ouder worden wordt het lichaam meestal minder vergevingsgezind. Schouders worden gevoeliger, de onderrug kan 's morgens stijver aanvoelen en omdraaien gaat niet altijd meer vanzelf.
Veel mensen merken dat ze naarmate ze ouder worden makkelijker wakker worden en dat warmte, geluid of een verkeerde houding ineens veel meer invloed heeft.
Dan wordt een goed bed belangrijker.
Niet omdat een bed u gezond maakt, maar omdat het zo min mogelijk in de weg moet zitten.
Het matras is het belangrijkste onderdeel
Als ik één onderdeel van een bed zou moeten aanwijzen waar ik het meeste aandacht aan zou geven, dan is het het matras.
Het matras bepaalt voor een groot deel hoe het lichaam wordt gedragen, hoeveel druk er ontstaat bij schouders en heupen en hoe gemakkelijk u kunt bewegen.
Maar het beste matras bestaat niet als één universeel model.
Dat is iets wat ik na 28 jaar matrassen maken misschien wel het duidelijkst heb geleerd.
Een matras dat voor iemand van 60 kilo heerlijk ligt, kan bij iemand van 100 kilo veel te zacht zijn.
Een stevige zijslaper met brede schouders heeft weer andere behoeften dan iemand die vooral op zijn rug slaapt.
Dus de vraag is niet:
Wat is het beste matras?
Maar:
Welk matras past het beste bij mij?
Dat klinkt bijna hetzelfde, maar het is een wereld van verschil.
De juiste stevigheid is belangrijker dan veel mensen denken
Ik zie nog steeds mensen die denken dat een goed matras vooral hard moet zijn.
Dat hoeft helemaal niet.
Hardheid en ondersteuning zijn twee verschillende dingen.
Een matras kan comfortabel en soepel aanvoelen en toch heel goed ondersteunen. Andersom kan een hard matras juist zoveel druk geven dat u niet ontspannen ligt.
Wat je wilt, is een matras dat voldoende meegeeft waar het lichaam ruimte nodig heeft en voldoende weerstand biedt waar steun nodig is.
Dat is precies het soort balans waar ik na al die jaren nog steeds enthousiast van kan worden.
Want een goed matras voel je niet alleen aan de bovenkant.
Je voelt vooral hoe de hele opbouw samenwerkt.
Kijk naar uw lichaam, niet alleen naar het etiket
Soft, Medium en Firm klinken duidelijk, maar helaas bestaat daar geen universele norm voor.
Wat de ene fabrikant Medium noemt, kan bij een ander merk zomaar behoorlijk stevig aanvoelen.
Daarom zegt zo'n label eigenlijk maar beperkt iets.
Uw gewicht speelt mee.
Uw lengte speelt mee.
Uw lichaamsbouw speelt mee.
Uw favoriete slaaphouding speelt mee.
En persoonlijke voorkeur misschien nog wel het meest.
Ik heb klanten gezien waarvan ik vooraf dacht dat ze zeker voor stevig zouden kiezen en die uiteindelijk veel zachter wilden liggen.
En andersom ook.
Een mens is geen tabel.
Daarom blijft uitproberen belangrijk.
Ventilatie wordt vaak onderschat
Een matras moet niet alleen goed liggen, maar ook prettig slapen.
En daar hoort temperatuur en vocht bij.
Tijdens de nacht verliezen we vocht via ademhaling en transpiratie. Hoeveel precies verschilt per persoon en per nacht, maar het bed moet dat vocht wel ergens kwijt kunnen.
Daarom kijk ik altijd naar het hele slaapsysteem.
Het schuim moet voldoende open zijn opgebouwd.
De matrastijk moet vocht kunnen opnemen en weer afgeven.
De bedbodem moet het matras aan de onderzijde voldoende laten luchten.
En ook het beddengoed speelt mee.
Een matras dat ergonomisch goed ligt maar iedere nacht warm en klam wordt, gaat uiteindelijk toch tegenstaan.
Daarom vind ik ventilatie geen detail.
Meer lagen betekent niet automatisch meer kwaliteit
Dit is iets wat ik in de matrassenwereld steeds vaker zie.
Een matras krijgt zes, zeven of acht verschillende lagen en iedere laag krijgt een prachtige naam.
Dat oogt indrukwekkend.
Maar het zegt op zichzelf niets over de kwaliteit.
Ik heb na 28 jaar matrassen maken liever drie goede materialen die technisch logisch samenwerken dan acht lagen waarvan ik mij afvraag waarom ze erin zitten.
De kwaliteit van het schuim, de veerkracht, de dichtheid, de celstructuur, de tijk en de afwerking zeggen mij veel meer.
En juist dat ziet een consument niet altijd.
Twee stukken schuim kunnen er bijna hetzelfde uitzien en technisch toch behoorlijk van elkaar verschillen.
Dat maakt matrassen kopen soms lastig.
Wat mag een goed matras kosten?
Dat is een lastige vraag.
Er zijn zeer goedkope matrassen en matrassen die vele duizenden euro's kosten.
Duurder betekent niet automatisch beter slapen.
Wel zie je vaak dat betere materialen duurder zijn om te produceren.
Hoogwaardig schuim, een goede tijk, betere afwerking en een zorgvuldige constructie kosten nu eenmaal meer.
Maar ook marketing, merknaam en distributie zitten in een verkoopprijs.
Daarom zou ik niet zeggen dat een goed matras per se tussen bedrag X en bedrag Y moet kosten.
Ik zou veel liever vragen:
Welke materialen zijn gebruikt?
Welke schuimkwaliteit?
Welke tijk?
Hoe lang verwacht de fabrikant dat de materialen hun eigenschappen behouden?
Is het matras in verschillende stevigheden verkrijgbaar?
Mag ik het thuis proberen?
Dat zijn voor mij veel betere vragen dan alleen naar het prijskaartje kijken.
Een matras slijt meestal langzaam
Dit is iets verraderlijks.
Een matras wordt zelden van de ene op de andere nacht slecht.
Het gaat geleidelijk.
Schuim kan veerkracht verliezen. Materialen kunnen vermoeien. Er kan een blijvende indruk ontstaan of het matras reageert minder snel dan vroeger.
Omdat dat langzaam gebeurt, went het lichaam eraan.
Pas wanneer iemand ergens anders slaapt en ineens beter ligt, ontstaat soms het besef:
Misschien is mijn eigen matras toch verder versleten dan ik dacht.
Daarom zou ik een matras niet automatisch na een vast aantal jaren vervangen.
Sommige matrassen zijn na acht jaar duidelijk op.
Andere functioneren na tien of twaalf jaar nog prima.
Kijk naar de staat van het matras én naar hoe u erop slaapt.
Hygiëne speelt ook mee
Een matras krijgt in de loop van de jaren heel wat te verwerken.
Transpiratie, huidvetten, huidschilfers en stof komen allemaal in de slaapomgeving terecht.
Daarom vind ik een goede, afritsbare en waar mogelijk wasbare tijk belangrijk.
Een goede molton helpt eveneens.
En laat een bed 's ochtends gewoon even luchten.
Dat klinkt bijna te eenvoudig, maar een bed hoeft niet direct na het opstaan helemaal dichtgetrokken te worden.
Geef vocht de kans om weg te kunnen.
Vergeet de bedbodem niet
Het matras is belangrijk, maar de ondergrond doet wel mee.
Een goede bedbodem moet voldoende ondersteuning bieden en het matras de kans geven om te ventileren.
Bij een flexibele bodem, zoals een goede latten- of schotelbodem, kan de ondergrond zelfs actief invloed hebben op het liggevoel.
Daarom zou ik bij de aanschaf van een nieuw matras altijd even kijken naar de bodem die eronder ligt.
Soms wordt een nieuw matras gekocht terwijl de oude bodem eigenlijk het zwakke punt is.
Dat is zonde.
Proefliggen is nuttig, proefslapen is beter
Ik vind proefliggen in een showroom nog steeds waardevol.
Je voelt vrij snel of iets totaal verkeerd is.
Maar een kwartier liggen vertelt u niet hoe een matras om vier uur 's nachts aanvoelt.
U weet nog niet of u het te warm krijgt.
U weet nog niet of uw schouder na een paar uur gevoelig wordt.
En u weet ook niet hoe uw onderrug de volgende ochtend reageert.
Daarom ben ik een groot voorstander van thuis proefslapen.
Een matras beoordeelt u uiteindelijk niet in een winkel.
U beoordeelt het in uw eigen slaapkamer.
Geef uzelf tijd
Een nieuw matras kan de eerste nachten anders voelen.
Dat hoeft niet meteen verkeerd te zijn.
Uw lichaam is gewend geraakt aan het oude bed en moet soms even wennen aan een andere ondersteuning.
Daarom vind ik een serieuze proefperiode belangrijk.