Welk matras kies je voor je kind of tiener?

Als vader of moeder wil je vooral dat je kind veilig en goed slaapt. Toch wordt bij het kopen van een kindermatras vaak vooral gekeken naar de prijs, de hardheid en de maat.

Ik zou nog naar iets anders kijken: waar is het matras eigenlijk van gemaakt?

Een kind brengt iedere nacht vele uren met het gezicht en lichaam vlak bij het matras door. Juist bij een product waarop een kind jarenlang slaapt, vind ik het verstandig om kritisch te zijn op de gebruikte schuimen, lijmen, matrashoes en eventuele chemische behandelingen.

Daarnaast groeit een kind. Het matras moet dus niet alleen vandaag prettig liggen, maar ook voldoende ondersteuning en bewegingsvrijheid bieden wanneer het lichaam langer en zwaarder wordt.

Een goed kindermatras hoeft wat mij betreft niet ingewikkeld te zijn. Liever een goede, veerkrachtige en ventilerende basis, een prettige natuurlijke of vochtregulerende tijk en zo min mogelijk onnodige toevoegingen.

Een kind is geen kleine volwassene

Dat klinkt vanzelfsprekend, maar bij matrassen wordt het nog weleens vergeten.

Een kind van vijf jaar heeft een heel andere lichaamslengte, ander gewicht en andere lichaamsverhoudingen dan een volwassene.

Daarom ben ik bij jonge kinderen geen voorstander van ingewikkelde ergonomische zones die op vaste plaatsen in een matras zijn aangebracht. Een schouderzone die voor een volwassene op precies de juiste plaats zit, kan bij een klein kind immers ergens heel anders onder het lichaam terechtkomen.

Bovendien groeit een kind voortdurend.

Voor jonge kinderen kies ik daarom liever voor een relatief eenvoudig opgebouwd, gelijkmatig ondersteunend matras zonder uitgesproken zones.

Moet een kind op een hard matras slapen?

Nee. Een kindermatras hoeft niet keihard te zijn.

Omdat een jong kind veel minder weegt dan een volwassene, wordt hetzelfde matras door een kind automatisch als steviger ervaren. Een matras dat voor een volwassene comfortabel aanvoelt, kan voor een licht kind nauwelijks indrukken.

Het matras moet daarom voldoende veerkracht hebben om het lichaam comfortabel te dragen, zonder dat het kind diep wegzakt.

Bij het proefliggen zou ik vooral kijken of het kind ontspannen ligt en gemakkelijk kan bewegen en omdraaien.

Waarom ik koudschuim een goede keuze vind voor kinderen

Voor kinderen vind ik kwalitatief goed koudschuim een bijzonder geschikt materiaal.

Koudschuim is veerkrachtig, herstelt snel wanneer het wordt belast en heeft een open celstructuur. Daardoor kan het, afhankelijk van de kwaliteit en constructie, goed ventileren.

De veerkracht vind ik bij kinderen belangrijk. Ze bewegen relatief veel in hun slaap en moeten gemakkelijk van houding kunnen veranderen.

Daarnaast kan goed koudschuim jarenlang zijn veerkracht behouden. Dat is relevant omdat een kind in een paar jaar tijd behoorlijk kan groeien en zwaarder wordt.

Maar kijk niet alleen naar het woord koudschuim. Er bestaan grote kwaliteitsverschillen. Vraag daarom naar de kwaliteit, dichtheid, certificering en herkomst van het gebruikte schuim.

Voor een kind vind ik materiaalveiligheid extra belangrijk

Dit is een onderwerp waar ik als ouder nadrukkelijk naar zou vragen.

Matrassen kunnen uit allerlei materialen bestaan en kunnen tijdens de productie worden behandeld of gecombineerd met andere stoffen. Denk bijvoorbeeld aan lijmen, brandvertragende behandelingen, geurstoffen of biociden die bedoeld zijn om bacteriën, huisstofmijt of bedwantsen tegen te gaan.

Niet iedere chemische stof is gevaarlijk – uiteindelijk bestaat vrijwel alles uit chemische stoffen – en een gecertificeerd synthetisch schuim is niet automatisch ongezond.

Maar ik zie weinig reden om onnodige chemische behandelingen aan een kindermatras toe te voegen wanneer ze voor normaal gebruik niet nodig zijn.

Daarom zou ik bij een kindermatras heel concreet vragen:

Zijn er brandvertragers, anti-huisstofmijt-, antibacteriële of anti-bedbugmiddelen aan het matras of de tijk toegevoegd? Welke lijm is gebruikt? En zijn de schuimen en textielmaterialen onafhankelijk getest op schadelijke stoffen?

Dat vertelt je veel meer dan alleen een groen blaadje of het woord eco op een etiket.

Wat betekent een 'gifvrij kindermatras' eigenlijk?

Online wordt steeds vaker gezocht naar een gifvrij matras of gifvrij kindermatras.

Ik begrijp die behoefte heel goed. Als ouder wil je niet dat je kind iedere nacht op materialen ligt waarvan je niet weet wat erin zit.

Maar gifvrij is geen nauwkeurige technische productomschrijving.

Ik zou het liever omschrijven als een matras waarbij bewust is gekozen voor veilige, controleerbare materialen en zo min mogelijk onnodige chemische toevoegingen.

Let bijvoorbeeld op onafhankelijke certificeringen zoals OEKO-TEX STANDARD 100 voor textiel of CertiPUR voor bepaalde schuimmaterialen. Zo'n certificaat betekent niet dat het complete matras automatisch '100% natuurlijk' of 'chemievrij' is, maar het geeft wel aanvullende informatie over de geteste materialen en stoffen.

Vraag ook gewoon aan de verkoper of fabrikant wat er in het matras zit. Een producent zou dat zonder omwegen moeten kunnen uitleggen.

De matrastijk is belangrijker dan veel ouders denken

Bij een kindermatras wordt veel gesproken over wat er ín het matras zit. Maar de buitenhoes, de zogenaamde matrastijk, verdient minstens zoveel aandacht.

Dat is immers de laag die het dichtst bij je kind ligt.

Kinderen kunnen behoorlijk warm slapen en verliezen tijdens de nacht vocht. Een goede tijk moet daarom niet alleen zacht aanvoelen, maar ook helpen om vocht op te nemen en weer af te geven.

Daarom vind ik Tencel/lyocell een bijzonder interessant materiaal voor een kindermatras.

Waarom Tencel bij een kindermatras?

Tencel is een merknaam voor lyocell, een cellulosevezel die uit houtgrondstof wordt gemaakt.

Een belangrijke eigenschap van lyocell is de goede vochtregulatie. Het materiaal kan vocht opnemen en weer afgeven, wat kan bijdragen aan een droger en aangenamer microklimaat rond het lichaam.

Dat is bij kinderen relevant.

Een kind dat warm wordt of transpireert, heeft weinig aan een matras dat het vocht vlak rond het lichaam vasthoudt. Een goed vochtregulerende tijk kan helpen om het slaapoppervlak prettiger te laten aanvoelen.

Ik geef daarom bij een kindermatras de voorkeur aan een tijk waarin Tencel/lyocell of een ander goed vochtregulerend materiaal een belangrijke rol speelt.

Maar ook hier moet je het etiket lezen. De vermelding Tencel op een matras betekent niet automatisch dat de complete hoes uit Tencel bestaat. Vraag naar de volledige samenstelling van de tijk en ook naar de gebruikte vulling.

Moet de matrashoes wasbaar zijn?

Bij kinderen vind ik dat een groot voordeel.

Er gebeurt nu eenmaal weleens iets in bed: transpireren, ziek zijn, een ongelukje of een omgevallen glas water.

Een afritsbare tijk die volgens het wasvoorschrift gewassen kan worden, maakt het veel gemakkelijker om het bed hygiënisch te houden.

Controleer wel de maximale wastemperatuur. Niet iedere natuurlijke of cellulosevezel kan zonder gevolgen op hoge temperatuur worden gewassen.

Een goede molton of matrasbeschermer kan daarnaast verstandig zijn, maar kies ook daarbij voor een materiaal dat voldoende ademt. Een volledig afsluitende laag kan het slaapklimaat warmer maken.

Ventilatie: kijk naar het hele bed

Een goed ventilerend matras is belangrijk, maar het matras kan het niet alleen.

Ook de bedbodem, tijk, molton, hoeslaken, dekbed en temperatuur van de slaapkamer bepalen het microklimaat.

Een open bedbodem helpt het matras om vocht aan de onderzijde weer af te geven. Laat het bed 's ochtends bovendien enige tijd luchten in plaats van het onmiddellijk volledig dicht te leggen.

Ventilatie voorkomt overigens niet automatisch huisstofmijt of bacteriën. Daarvoor spelen meer factoren een rol. Ik zou dus voorzichtig zijn met matrassen die op basis van één materiaal beloven een 'antiallergisch' slaapklimaat te creëren.

En welk matras heeft een tiener nodig?

Vanaf de tienerjaren verandert de situatie.

Een tiener kan in korte tijd enorm groeien en qua lengte en gewicht steeds dichter bij een volwassene komen. Dan wordt goede ondersteuning belangrijker en kunnen ergonomische eigenschappen wél meer betekenis krijgen.

Koudschuim blijft een goede mogelijkheid vanwege de veerkracht en bewegingsvrijheid.

Ook traagschuim kan interessant zijn, vooral wanneer drukverdeling belangrijk is. Een voordeel is dat de drukverlagende laag doorgaans over het gehele ligoppervlak aanwezig is en dus niet afhankelijk is van een vaste schouder- of heupzone.

Bij tieners zou ik vooral oppassen met een matras dat erg zacht is en waarin het lichaam diep wegzakt.

Een tiener moet comfortabel liggen, maar ook gemakkelijk kunnen draaien en bewegen.

Koop een kindermatras niet precies op de groei

Een goed matras kan vele jaren meegaan. Denk daarom vooruit bij de afmetingen.

Wanneer de slaapkamer voldoende ruimte biedt, kan het verstandig zijn om vanaf een bepaalde leeftijd direct voor een volwassen lengtemaat te kiezen.

Een kind dat vandaag 1,55 meter is, kan enkele jaren later ineens 1,80 meter zijn.

Hetzelfde geldt voor de kwaliteit van het matras. Een goedkoop matras dat na enkele jaren zijn veerkracht verliest, kan uiteindelijk duurder zijn dan een degelijk matras dat meerdere groeifasen meegaat.

Wat zou ik als vader of moeder controleren?

Ik zou een kindermatras niet uitsluitend kiezen op een bekende merknaam, een testscore of de tekst speciaal ontwikkeld voor kinderen.

Kijk naar het daadwerkelijke product.

Waarvan is het schuim gemaakt? Welke kwaliteit wordt gebruikt? Zijn er onnodige chemische behandelingen toegepast? Welke lijm wordt gebruikt? Zijn de materialen onafhankelijk gecertificeerd? Waarvan is de matrastijk gemaakt? Is deze afritsbaar en wasbaar? Ventileert het matras voldoende? En kan je kind er gemakkelijk op bewegen?

Dat zijn voor mij belangrijkere vragen dan de kleur van de hoes of een lange lijst marketingclaims.

Mijn advies voor jonge kinderen

Voor een jong kind zou ik het relatief eenvoudig houden:

Een goed ventilerend en veerkrachtig matras, niet overdreven zacht, zonder ingewikkelde volwassenenzonering, met transparantie over de gebruikte materialen en bij voorkeur zonder onnodige chemische behandelingen.

Daarbij zou ik extra aandacht besteden aan een goede, vochtregulerende en afritsbare tijk. Tencel/lyocell vind ik daarvoor een uitstekende keuze.

Niet omdat één vezel een matras ineens gezond maakt, maar omdat juist de combinatie van vochtregulatie, comfort en een prettig slaapklimaat bij kinderen waardevol is.

Mijn advies voor tieners

Bij een tiener wordt de ondersteuning steeds belangrijker.

Kijk naar lichaamsgewicht, lengte, lichaamsbouw en slaaphouding en kies een matras dat voldoende ondersteuning geeft zonder onnodig hard te zijn.

Koudschuim kan door zijn veerkracht en ventilatie een uitstekende keuze zijn. Traagschuim kan interessant zijn wanneer extra drukverdeling gewenst is.

Maar ook bij een tienermatras zou ik dezelfde vraag blijven stellen: wat zit erin?

Een tiener slaapt jarenlang duizenden uren op hetzelfde matras. Dan vind ik het logisch om niet alleen naar comfort en prijs te kijken, maar ook naar de materialen waarmee hij of zij iedere nacht zo langdurig in contact komt.

Een goed kindermatras hoeft niet ingewikkeld te zijn

Ouders krijgen tegenwoordig enorm veel claims voorgeschoteld: ergonomisch, orthopedisch, antibacterieel, verkoelend, hypoallergeen, biologisch, natuurlijk en zelfs 'gezond'.

Laat je daar niet te gemakkelijk door leiden.

Voor een kind zou ik vooral zoeken naar een matras dat veilig en transparant is opgebouwd, goed ventileert, voldoende veerkracht heeft, gemakkelijk beweegt en een goede vochtregulerende tijk heeft.

En als ik moest kiezen tussen een kindermatras met allerlei behandelingen en spectaculaire claims of een eenvoudig matras waarvan precies duidelijk is welke materialen erin zitten, zou ik persoonlijk meestal voor dat laatste kiezen.

Juist bij kinderen vind ik eenvoud en transparantie een geruststellende gedachte.